Lipa drobnolistna - Tilia cordata

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) lub lipa drobnolistna to duże drzewo dające cień, bardzo często sadzone w naszych ogrodach, parkach i miastach! Jest to drzewo o krótkim pniu i szerokiej, rozłożystej koronie, której gałęzie z wiekiem pięknie zwisają. Jego kora jest początkowo cienka, gładka i srebrzysta, z czasem staje się szarobrązowa i spękana. Drzewo ma obfite, opadające na zimę liście o błyszczącej, ciemnozielonej barwie, sercokształtne, od spodu sinozielone, jaśniejsze i przybierające złocistożółte odcienie jesienią, zanim opadną. Jego pachnące, kremowobiałe letnie kwiaty przyciągają wielu zapylaczy, a ich intensywnie pachnący nektar przyciąga całe rzesze pszczół! To bardzo mrozoodporne drzewo, które dobrze znosi cięcie i zanieczyszczenie miejskie, pod warunkiem że zostanie posadzone w głębokiej, świeżej glebie, na stanowisku bez palącego słońca. Ze względu na duże rozmiary najlepiej nadaje się do sadzenia w szpalerze lub jako soliter w dużych ogrodach, ale można ją również łatwo prowadzić w formie żywopłotu w ogrodach o ograniczonej przestrzeni.

Lipa drobnolistna (Tilia cordata; synonim Tilia parviflora) należy do rodziny lipowatych i pochodzi z lasów Europy. Występuje naturalnie we Francji, a gatunek ten jest pospolity na wschodzie kraju i w Pirenejach. Na zachodzie Francji spotyka się ją rzadziej, podobnie jak w pobliżu wybrzeża Morza Śródziemnego. Jest to duże drzewo o liściach opadających na zimę, tolerujące półcień, z szeroką koroną i możliwością osiągania ponad 30 m wysokości. Rośnie w piętrze pogórza i w piętrze górskim, do wysokości 1500 m n.p.m., najczęściej na świeżej, głębokiej i żyznej glebie o odczynie kwaśnym do obojętnego. W regionach o suchym i gorącym lecie może być podatna na przędziorki. Mszyce bardzo chętnie zasiedlają te drzewa, pokrywając liście lepką spadzią, którą wydzielają, ale nie utrudniają rozwoju drzewa. Jej żywotność jest znakomita i sięga nawet 500 lat.

Jest to drzewo rosnące początkowo wolno, a następnie w średnim tempie, o szerokim i zaokrąglonym pokroju. Osiąga duże rozmiary i w dojrzałym wieku ma średnio 25 m wysokości i 15 m szerokości. Ma szeroki, rozłożysty pokrój, często dość krótki i gruby pień oraz grube konary, z których wyrastają łukowato wygięte, a następnie zwisające gałęzie. U starszych drzew kora jest ciemnobrązowa i bruzdowana, natomiast młode, gładkie gałązki mają barwę od zielonej do czerwonobrązowej. Jej małe, całobrzegie, naprzemianległe liście o długości od 5 do 8 cm są zaokrąglone, u nasady sercowate i drobno ząbkowane na brzegach. Z wierzchu blaszka liściowa jest błyszcząca i zielona, a od spodu owłosiona, sinozielona i pokryta rudawymi włoskami. Jesienią liście stają się złocistożółte i dość wcześnie opadają. Kwitnienie przypada na początek lata, w czerwcu i lipcu. Liczne drobne kwiaty o białawożółtej barwie są zebrane w zwisające baldachogrona po 4–20 sztuk i połączone z gałązkami długim ogonkiem liściowym. Wyróżniają się wyjątkowo intensywnym zapachem i są prawdziwą atrakcją dla pszczół. Po kwitnieniu pojawiają się drobne, suche, kuliste owoce o średnicy od 5 do 8 mm, szare i gładkie, przytwierdzone do skrzydlaka.

Lipa drobnolistna może być sadzona jako soliter. To łatwe w uprawie drzewo dające cień, odpowiednie do wielu regionów, którego rozmiary najlepiej pasują do dużych ogrodów. Pięknie zaprezentuje się na środku trawnika, w pobliżu tarasu lub naprzeciw wejścia do domu. W bardziej naturalistycznej aranżacji można ją również zestawić z grabami, bukami purpurowymi, dębami i jesionami, które zachwycają jesiennymi barwami oraz kontrastującymi kształtami liści. Wykorzystaj ją na przykład na dużej rabacie, w towarzystwie klonów (Acer campestre, griseum, monspessulanum), grujecznika japońskiego, pigwowca chińskiego i trzmieliny oskrzydlonej (Euonymus alatus), aby stworzyć barwny zagajnik od września do listopada. Jej kwiaty są ważnym źródłem nektaru, cennym dla osób zajmujących się hodowlą pszczół. Taką funkcję pełnić będzie również nieśplik japoński, kwitnący w październiku i listopadzie oraz roztaczający zapach gorzkich migdałów, w ogrodzie zapachów.

Suszone kwiaty wykorzystuje się do przygotowywania naparów ze względu na ich właściwości uspokajające. Nektar z kwiatów zbierany przez pszczoły daje szczególnie ceniony miód.