Hieracium maculatum - Jastrzębiec plamisty

Heracium maculatum (syn. H. insigne) to łacińska nazwa jastrzębca plamistego, niewielkiej byliny z rodziny mniszków, która spontanicznie rośnie na większości naszego terytorium. Można ją rozpoznać po rozecie liści plamistych, z purpurowobrązowymi przebarwieniami na intensywnie zielonym tle, obwiedzionych rzęskami. Pod koniec wiosny wytwarza drobne, intensywnie żółte kwiaty zebrane w koszyczki, a następnie nasiona zaopatrzone w włoski, podobnie jak u mniszka. W przeciwieństwie do innych jastrzębców ten gatunek nie kolonizuje gleby za pomocą rozłóg. Może jednak spontanicznie rozsiewać się w ogrodzie.

Jastrzębiec plamisty należy do dużej rodziny astrowatych. Jest spokrewniony z mniszkiem, słonecznikami i chabrami. To bylina o korzeniu palowym. Ten gatunek, pochodzący z Europy Zachodniej i Hiszpanii, występuje we Francji. Spontanicznie rozwija się na lekko kwaśnych, raczej ubogich glebach, w pełnym słońcu. Jest więc mrozoodporną, oszczędną w gospodarowaniu wodą rośliną, zdolną przystosować się do wielu klimatów. Heracium maculatum tworzy szerokie, mniej lub bardziej okazałe rozety, złożone z liści całobrzegich, lancetowatych, prawie nagich z wierzchu, od spodu bardziej puszystych, obwiedzionych długimi, jedwabistymi i srebrzystymi włoskami. Blaszka liściowa jest nieregularnie pokryta purpurowobrązowymi plamami na górnej stronie. Kwitnienie trwa od maja–czerwca do sierpnia, zależnie od klimatu. Ze środka rozet wyrastają cienkie, rozgałęzione łodygi kwiatowe o długości 30–35 cm, mniej lub bardziej purpurowe. Każde rozgałęzienie tworzy kwiatostan w postaci intensywnie żółtego koszyczka o średnicy 3 cm. Po zapyleniu koszyczki ustąpią miejsca nasionom wyposażonym w jedwabiste, szarawe puchy kielichowe, które wiatr rozsieje. Liście pozostają zimą zimozielone.

Heracium maculatum, wymagający bardzo niewielkiej pielęgnacji, jest prawdziwą rośliną ubogich i przepuszczalnych gleb. W pełni mrozoodporny i bardzo oszczędny w gospodarowaniu wodą, nadaje ogrodowi naturalny charakter. Roślina ta pozwala zrezygnować z podlewania, którego wymagałby trawnik w nieco trudno dostępnych, a więc bardzo rzadko użytkowanych miejscach. Można zestawiać ją z innymi dzikimi roślinami, takimi jak cykoria, chabry i driakwie lub na przykład makami polnymi. Stanowi także ozdobne rozwiązanie do obsadzenia kamienistej i nieco suchej skarpy, na której nic nie rośnie.