Ononis spinosa - Wiżlina ciernista

Wiżlina ciernista to piękna dzika roślina, znana we Francji pod nazwą bugrane épineuse. Jest ceniona przede wszystkim za właściwości lecznicze, jednak rzadko uprawia się ją w ogrodach, mimo że jej letnie kwitnienie ma dużą wartość ozdobną. Jej zdolność do życia na ubogich glebach, na których niewiele roślin chce rosnąć, jest również jej dużym atutem. Ten ciernisty podkrzew wytwarza urocze kwiaty przypominające kwiaty grochu, zazwyczaj różowofioletowe, a czasem białe lub liliowe. Dzięki palowemu systemowi korzeniowemu, zapewniającemu wyjątkową odporność na przejazd pługa, nosi także bardzo wymowną nazwę „wiżlina ciernista”. Zapewnij jej to, co lubi: ubogie, kamieniste zbocze, nawet gliniasto-wapienne, albo piaszczystą glebę oraz dużo słońca.

Dawniej bardzo rozpowszechniona w Europie, Azji Mniejszej i Afryce Północnej, Ononis spinosa jest rośliną z rodziny bobowatych, która stała się dość rzadka, prawdopodobnie wskutek zaniku jej naturalnych siedlisk: suchych łąk, poboczy dróg i pól uprawnych, a także piaszczystych wydm oraz terenów podmokłych. Roślina ta wyraźnie preferuje gleby wapienne, gliniaste lub piaszczyste, ubogie i suche. Wiżlina ciernista tworzy nieco rozczochraną, krzaczastą kępę o wysokości od 40 do 50 cm (czasem znacznie większą) i szerokości od 50 do 60 cm. Rozwija się ze zdrewniałej karpy zakotwiczonej na silnym korzeniu palowym o ostrym zapachu, który wrasta bardzo głęboko w glebę. To właśnie ten korzeń, bogaty w saponiny, wykorzystuje się w fitoterapii. Kwitnienie przypada od czerwca do sierpnia. Różowe, motylkowe kwiaty są zebrane w ulistnione, zwisające kwiatostany. Po kwitnieniu pojawiają się lekko owłosione strąki. Roślina wytwarza czerwonawe pędy, częściowo wzniesione, a częściowo pokładające się, z dwiema owłosionymi liniami i cierniami. Liście są podzielone na 3 małe, ząbkowane i owłosione listki o ciemnozielonej barwie.

Wiżliny bywają trudne do zaaklimatyzowania w ogrodzie, jeśli nie zapewni się im warunków, które preferują, czyli bardzo słonecznego stanowiska i gleby tym lepiej przepuszczalnej, im wilgotniejszy jest klimat. Jako roślina słusznie uznawana za nawóz zielony i roślinę wiążącą glebę, znajdzie miejsce w ogrodzie naturalistycznym, ogrodzie suchym, na zboczu w stylu garigu lub w dobrze nasłonecznionym ogrodzie skalnym. Jest również bardzo przydatna do ozdabiania zdegradowanych terenów, które często otaczają niedawno wybudowane domy. Pięknie prezentuje się w towarzystwie Callirohe involucrata, ślazu makowego o kwiatach w kolorze magenty, niebieskich lub białych lawend oraz Cerastostigma griffitii. Dobrze komponuje się także z Amorpha canescens, Malvastrum lateritium lub Teucrium chamaedrys, które preferują takie same warunki uprawy.

W zależności od regionu ta pionierska roślina nazywana jest także wiesiołkiem, ponieważ osły podobno lubią ocierać o jej ciernie grzbiet, lub „diabelskim stołeczkiem”. Co ciekawe, obecnie zdobi niektóre hałdy w północnej Francji, zbudowane w większości z popiołów z elektrowni cieplnych — a przecież jest to teren wyjątkowo zdegradowany!