Peucedanum verticillare - Gorysz

G Peucedanum verticillare  to wyjątkowo piękny przedstawiciel rodziny selerowatych, występujący w górskich rejonach Europy Środkowej i Południowej, często na skraju lasów, zawsze na wilgotnych zboczach. Ten olbrzym ma niezaprzeczalne walory ozdobne, dzięki którym z powodzeniem może zagościć w naszych ogrodach. W ciągu kilku miesięcy tworzy krzaczastą, delikatnie ustrukturyzowaną kępę , z której latem wyrastają potężne, rozgałęzione kwiatostany w ceglastoczerwonym odcieniu, złożone z baldaszków w kremowym kolorze. Kwitnienie wyznacza koniec życia rośliny, która przetrwa dzięki samosiewowi. Bardzo mrozoodporny, ten Peucedanum wnosi piękny, naturalistyczny akcent pod drzewami, a jego baldachy rozświetlają nieco zacienione miejsca w ogrodzie. 

Gorysz Peucedanum verticillare należy do rodziny selerowatych (dawniej baldaszkowatych), podobnie jak dzika marchew, koper włoski, pietruszka i seler. Jest to gatunek botaniczny pochodzący z Alp. To krótkowieczna roślina zielna, określana jako monokarpiczna: żyje tylko tak długo, jak potrzeba do wytworzenia kwiatów, a następnie nasion. Jej nadziemna część jest sezonowa, obumiera zimą i odtwarza się wiosną. Ten gorysz początkowo tworzy kępę ulistnionych łodyg, która może osiągnąć 1,80 m wysokości i 80–90 cm szerokości. Liście są duże i błyszczące, dwu- lub trzykrotnie podzielone na listki o zmiennym kształcie i nierównomiernie ząbkowanych brzegach. Młode liście mają purpurowe zabarwienie, natomiast liście dojrzałe są z wierzchu ciemnozielone, a od spodu sinozielone. Kwitnienie przypada głównie na lipiec i sierpień, u dojrzałych roślin. Z liści wyrastają łodygi kwiatowe puste w środku, grube i mocne, rozgałęzione, o wysokości 2,50 m, z zbudowanymi z bardzo drobnych kwiatów. Są nektarodajne i miododajne. Po zapyleniu powstają podłużne, spłaszczone owoce o długości od 7 do 9 mm, których boczne żebra są szeroko oskrzydlone. Roślina może rozsiewać się samoczynnie na lekkich glebach.

Gorysz Peucedanum verticillare preferuje półcień, żyzne, dobrze przepuszczalne gleby, które pozostają wilgotne nawet latem. W takich warunkach jest bardzo odporną i niewymagającą rośliną. Możesz posadzić go przed grupą krzewów lub z tyłu rabaty bylinowej, a nawet w dużym, niezbyt suchym ogrodzie skalnym, gdzie będzie miał dostęp do dużej ilości podłoża. Ta roślina, przypominająca dzięgiel, jest cenna dla pszczół, a ogrodnik doceni jej lekką formę, która przełamuje masywność bardziej okazałych bylin. Można zestawić ją na przykład z nandiną domową (Nandina domestica), naparstnicami, wysokimi słonecznikami wieloletnimi (Helianthus salicifolius) lub, bardziej odważnie, z paciorecznikami, aby uzyskać kontrast form i kolorów.

.