Soldanella villosa - Urdzik owłosiony

Soldanella montana lub urdzik górski to niewielka, niezwykle urokliwa bylina, której uprawa jest jednak wymagająca, podobnie jak w przypadku wielu roślin alpejskich. Zachwyca wczesnym wiosennym kwitnieniem w jasnym, liliowoniebieskim kolorze, które już wraz z nadejściem pierwszych ciepłych dni ożywia cieniste i chłodne miejsca. Doskonale czuje się w ogrodach górskich, gdzie pokrywa śnieżna chroni rozwijające się kwiaty. Ten urdzik jest jednak rośliną dla doświadczonych kolekcjonerów. W większości naszych regionów łatwiej udaje się w doniczce, którą na zimę można przenieść do alpejskiej szklarni.

Soldanella montana, niedawno przemianowana na Soldanella villosa, należy do rodziny pierwiosnkowatych i jest spokrewniona z pierwiosnkami. Ten gatunek botaniczny pochodzi z południowej części Europy Środkowej. Rośnie w podszycie lasów iglastych oraz na łąkach położonych na średnich wysokościach, w pasmach alpejskich i kaukaskich (Karpaty i Bałkany). Samorzutnie rozwija się na glebach gliniasto-pylastych lub torfowych, próchnicznych, obojętnych do kwaśnych, które latem pozostają świeże. Jej kłącze bardzo dobrze znosi mróz (do -19 °C), jednak pąki kwiatowe, tworzące się przed zimą, niszczą silne przymrozki oraz stała wilgoć.

Urdzik górski to roślina zielna wieloletnia, tworząca niewielką kopulastą kępę. Kwitnie od marca. Każda łodyga kwiatowa, osiągająca od 20 do 30 cm wysokości, wytwarza od 3 do 10 kwiatów o długości od 1 do 2 cm, dzwonkowatych i skierowanych ku ziemi. Jego kwiaty w kolorze liliowym mają płatki zrośnięte u nasady, wcinane na większej części długości. Liście Soldanella montana pozostają na roślinie zimą. Mają od 1 do 3 cm długości, są żywozielone, a na spodzie zabarwione na fioletowo. Są drobno ząbkowane, okrągłe lub nerkowate i skórzaste.

Podobnie jak większość roślin alpejskich, urdzik górski będzie stosunkowo łatwy w uprawie, jeśli zapewnisz mu odpowiednie warunki. Ta górska roślina nie lubi ani zbyt ciepłego klimatu, ani palącego słońca, ani wapiennych gleb, które szybko wysychają. W otwartym gruncie najlepiej posadzić ją w żyznej, próchnicznej i torfowej, dobrze przepuszczalnej, świeżej glebie, w nieco zacienionym ogrodzie skalnym lub w korycie, w ogrodzie górskim. Urdzik można sadzić w towarzystwie skalnic, lewizji, goryczki bezłodygowej i szarotki alpejskiej (Leontopodium alpinum), które preferują podobne warunki.