Żmijowiec czerwony - Echium russicum

Żmijowiec czerwony to wyjątkowo piękny dziki żmijowiec, gatunek botaniczny pochodzący z Europy Wschodniej, który w zależności od klimatu i sposobu uprawy może być rośliną dwuletnią lub wieloletnią. Jego letnie kwitnienie jest spektakularne: tworzy długie, gęste kłosy, na ogół ciemnoczerwone, złożone z licznych drobnych kwiatów w kolorze starego różu i bordowym, przeplatanych białymi szczecinkami. Nad przyziemną rozetą owłosionych, kłujących, szarozielonych liści nieustannie unosi się chmara owadów zapylających, którym niestraszny jest dotkliwy upał. Roślina doskonale sprawdzi się na skarpach, w ogrodach skalnych, na obrzeżach rabat oraz w naturalistycznych kompozycjach. Ta wytrzymała roślina dobrze znosi ubogie, wapienne gleby, pod warunkiem że są odpowiednio przepuszczalne, ale do bujnego wzrostu i kwitnienia wymaga pełnego słońca.

Żmijowiec czerwony to roślina o korzeniu palowym, należąca do rodziny ogórecznikowatych, pochodząca z ciepłych i suchych regionów Europy Wschodniej, zwłaszcza z Rosji, a także z zachodniej części Azji. W pierwszym roku tworzy gęstą i zwartą rozetę liści odziomkowych o średnicy od 30 do 50 cm, a kwitnie od drugiego roku. Ta krótkowieczna bylina zamiera po 3–4 latach, ale samorzutnie rozsiewa się na lekkiej lub kamienistej glebie. Zielone, lancetowate i szorstkie liście pokrywają sztywne włoski, nadające im lekko szarawy wygląd. Kwitnienie trwa od maja–czerwca do września. Roślina tworzy wówczas wspaniałe, przygaszone czerwone kłosy o wysokości od 60 do 70 cm, widoczne z dużej odległości. Nie sposób ich nie zauważyć, nawet gdy giną wśród zieleni lub uschniętych liści. Wynika to zapewne z tego, że bordowoczerwone pąki sąsiadują z rozwiniętymi kwiatami w kolorze starego różu, które z kolei kontrastują z purpurą przekwitłych kwiatów o fioletowobordowej barwie. Roślina wytrzymuje temperatury niekiedy spadające poniżej -10 °C, jeśli rośnie w doskonale przepuszczalnej glebie, i bardzo dobrze znosi suszę.

Żmijowiec czerwony sadzi się w ogrodach skalnych, na obrzeżach rabat, w rabatach na przepuszczalnej glebie, a także oczywiście w ogrodach suchych. W naturalistycznych zakątkach można go łączyć z czarnuszką damaszeńską, lnem trwałym, aminkami, sparcetą siewną, lucerną, chabrami jednorocznymi, facelią i groszkiem bulwiastym. Posadzony obok Stipa tenuissima na suchej skarpie w naszym ogrodzie skalnym tworzy z nią wspaniały kontrast. Roślina bardzo dobrze rośnie również w donicach, które można na zimę przenieść pod osłonę. Jest wyjątkowo miododajna i ma zdolność do nieprzerwanego wytwarzania nektaru, zapewniając w ten sposób owadom zapylającym dostęp do cennego źródła pożywienia. Miód pszczół żywiących się nektarem żmijowca ma cenione właściwości: piękną bursztynową barwę, niską skłonność do krystalizacji oraz delikatny, kwiatowy aromat.

W średniowieczu zwolennicy teorii sygnatur przypisywali tym roślinom właściwości przeciwweneckie ze względu na podobieństwo łodyg do skóry węża oraz kształt owoców przypominających głowę żmii.