Agawa amerykańska - Agave americana

Agawa amerykańska, znana również jako agawa meksykańska lub agawa amerykańska, to imponująca roślina wieloletnia, bardzo ceniona w sztuce krajobrazu za monumentalny, niezwykle graficzny pokrój. Doskonale przystosowana do suchego i ciepłego klimatu oraz ubogich gleb, tworzy potężne rozety złożone z dużych, sztywnych, mięsistych i spiczastych liści o szaroniebieskiej barwie. Jest także silnie uzbrojona — ma ostre kolce, na które trzeba uważać. Kwitnienie jest piękną niespodzianką: z serca najstarszych rozet wyrastają ogromne, majestatyczne pędy kwiatostanowe, na których pojawiają się wiechy żółtozielonych kwiatów. Mało mrozoodporna, ale niezwykle efektowna, naturalnie porządkuje egzotyczne i dzikie kompozycje. W łagodnym klimacie można uprawiać ją w otwartym gruncie, a we wszystkich regionach także w dużych donicach, które na zimę należy przenieść w osłonięte miejsce.

Pochodząca z Meksyku i skrajnie południowo-zachodnich obszarów Stanów Zjednoczonych, niezwykle dekoracyjna agawa amerykańska jest przede wszystkim gatunkiem botanicznym przystosowanym do klimatu półpustynnego. Obecnie zadomowiła się w wielu miejscach na świecie, aż po Pakistan i Chiny. Należy do rodziny agawowatych, podobnie jak jukka i tuberoza. Ta wieloletnia roślina zielna i sukulent ma kłącza zdolne do wytwarzania odrostów, ale jest niemal pozbawiona pędów nadziemnych. Składa się z około trzydziestu liści tworzących rozetę przyziemną o wysokości i szerokości 1,50 m. Ogromne, bardzo spiczaste liście mogą osiągać 2 m długości i 20 cm szerokości. Są gładkie, sztywne i bardzo grube, w okresie dojrzałości szarozielone z niebieskawym odcieniem, a na końcowej części brzegów mają kolce od szarych po brązowe. Końcówka każdego liścia, wyposażona w ostry kolec, jest skierowana ukośnie w dół i ma 2–6 cm długości. Gdy rozeta osiągnie sędziwy wiek 15–20 lat, a czasem nawet więcej, wytwarza ogromny pęd kwiatostanowy osiągający wysokość od 5 do 10 m. Ma on liczne poziome rozgałęzienia. Na rozgałęzieniach rozwijają się spłaszczone, kuliste wiechy o szerokości 7–10 cm, złożone z niezliczonych drobnych, żółtozielonych kwiatów. Rozeta, określana jako monokarpiczna, zamiera po kwitnieniu trwającym kilka miesięcy, wcześniej wytwarzając liczne małe rozety obwodowe, które zapewniają ciągłość rośliny.

W łagodnym klimacie agawa ta znajdzie miejsce w dużym ogrodzie skalnym lub na obrzeżach suchego ogrodu, gdzie jej monumentalny pokrój będzie wyróżniał się na tle błękitnego nieba. Można zestawić ją z opuncją, zapaliczką pospolitą, dość mrozoodpornymi kaktusami kolumnowymi (Cleistocactus strausii, Cylindropuntia imbricata) oraz równie niewymagającymi żmijowcami kanaryjskimi. Ogrodnicy z chłodniejszych regionów posadzą ją w bardzo dużej donicy na tarasie, starannie wybierając najbardziej osłonięte miejsce, w pełnym słońcu, aby stworzyć kompozycję inspirowaną ogrodami zamkniętymi i patio, które można spotkać na odległych krańcach świata. Ta roślina jest mrozoodporna do około -8 °C w doskonale przepuszczalnej glebie, ale w sprzyjających warunkach może okazać się ekspansywna.

Agawa jest także rośliną jadalną, z której w Meksyku wytwarza się mezcal — napój alkoholowy otrzymywany w wyniku fermentacji bogatego w cukry soku. Wykorzystuje się ją również w tradycyjnej medycynie Meksyku, Brazylii i Indii. Ma potwierdzone właściwości przeciwgrzybicze. Kwiatostany, bardzo miododajne i bogate w nektar, przyciągają liczne owady zapylające.