Agawa amerykańska Variegata

Agawa amerykańska 'Variegata' to pstra forma agawy amerykańskiej, zwanej również agawą z Ameryk, od której różni się jedynie zabarwieniem liści: niebieskozielonych, obrzeżonych kremowożółtym paskiem, który z czasem może bieleć. To imponująca bylina, bardzo ceniona w architekturze krajobrazu za monumentalny, niezwykle graficzny pokrój. Doskonale przystosowana do suchego i gorącego klimatu oraz ubogich gleb, tworzy okazałe rozety złożone z dużych, sztywnych, mięsistych i spiczastych liści, uzbrojonych w ostre kolce, na które trzeba uważać. Kwitnienie jest piękną niespodzianką: z serca najstarszych rozet wyrastają olbrzymie, majestatyczne pędy kwiatostanowe, niosące kwiatostany przypominające talerze żółtozielonych kwiatów. Mało mrozoodporna, lecz spektakularna, w naturalny sposób nadaje strukturę egzotycznym i dzikim aranżacjom. W łagodnym klimacie można uprawiać ją w otwartym gruncie, a także w dużych donicach na tarasie, przenosząc ją na zimę pod osłonę w każdym regionie.

Pochodząca z Meksyku i południowo-zachodnich krańców Stanów Zjednoczonych agawa amerykańska jest niezwykle dekoracyjna, ale przede wszystkim stanowi gatunek botaniczny przystosowany do klimatu półpustynnego. Obecnie naturalizowała się w wielu miejscach na świecie, aż po Pakistan i Chiny. Ta roślina miała zostać sprowadzona do Europy przez Krzysztofa Kolumba już w 1493 roku. W 1520 roku odnotowano jej występowanie wokół basenu Morza Śródziemnego. Należy do rodziny agawowatych, podobnie jak jukka i tuberoza. Ten wieloletni sukulent zielny rośnie dość powoli. Ma kłącza zdolne do wytwarzania odrostów, ale niemal nie tworzy pędów nadziemnych. Składa się z około trzydziestu liści tworzących przyziemną rozetę o wysokości i szerokości 1,50 m. Ogromne, bardzo spiczaste liście mogą osiągać 2 m długości i 20 cm szerokości. Są gładkie, sztywne i bardzo grube, w dojrzałym wieku szarozielone z niebieskawym odcieniem i jasnożółtym obrzeżeniem, a w części końcowej mają szare lub brązowe kolce. Końcówka każdego liścia, wyposażona w ostry kolec, jest skierowana ukośnie w dół i ma od 2 do 6 cm długości. Gdy rozeta osiągnie sędziwy wiek 15–20 lat lub więcej, wytwarza olbrzymi pęd kwiatostanowy, osiągający od 5 do 10 m wysokości. Tworzy on liczne poziome rozgałęzienia. Na rozgałęzieniach pojawiają się spłaszczone, kuliste wiechy o szerokości od 7 do 10 cm, złożone z niezliczonych drobnych, żółtozielonych kwiatów. Rozeta, określana jako monokarpiczna, zamiera po kwitnieniu trwającym kilka miesięcy, wcześniej wytwarzając liczne małe rozety obwodowe, które zapewniają jej przetrwanie.

W łagodnym klimacie agawa ta znajdzie miejsce w dużym ogrodzie skalnym lub na skraju suchego ogrodu, gdzie jej monumentalny pokrój będzie odcinał się na tle błękitnego nieba. Można zestawić ją z opuncją, zapaliczką pospolitą, dość odpornymi głowami starca (Cleistocactus strausii, Cylindropuntia imbricata), a także z krzewiastymi roślinami o bardziej klasycznym pokroju, takimi jak Westringia, zimozielone pruszniki, Romneya coulteri i Fremontodendron californicum, równie niewymagającymi. Ogrodnicy z chłodniejszych regionów posadzą ją w bardzo dużej donicy na tarasie, starannie wybierając najbardziej osłonięte miejsce, w pełnym słońcu, aby stworzyć aranżację inspirowaną ogrodami zamkniętymi i patio kwitnącymi na krańcach świata. Ta roślina, mrozoodporna do około -8°C w doskonale przepuszczalnej glebie, może okazać się inwazyjna w sprzyjających warunkach.

Agawa jest również rośliną jadalną, z której w Meksyku wytwarza się mezcal — napój alkoholowy otrzymywany w wyniku fermentacji bogatego w cukry soku. Wykorzystuje się ją także w tradycyjnej medycynie Meksyku, Brazylii i Indii; ma potwierdzone właściwości przeciwgrzybicze. Kwiatostany, bardzo bogate w nektar i pyłek, przyciągają liczne owady zapylające.