Kosaciec mieczolistny Dinner Plate Sundae

Iris ensata Dinner Plate 'Sundae' to odmiana kosaćca mieczolistnego z serii „Dinner Plate”, która tworzy wyjątkowo duże kwiaty wielkości talerzyka deserowego. 'Sundae' kwitnie w maju i czerwcu, tworząc kwiaty płaskie, o lekko falujących, białych płatkach szeroko żyłkowanych intensywnym fioletem, z jaskrawożółtymi znamionami pośrodku. Uprawiaj go w niewapiennej, latem podmokłej glebie.

Iris ensata (synonim: kaempferi), po japońsku hanashōbu, lepiej znany jako kosaciec wodny z Japonii, nie przypomina naszych klasycznych kosaćców bródkowych, poza przynależnością do rodziny irysowatych. Oryginalny Iris ensata to roślina o włóknistym kłączu, pochodząca z Azji, a dokładniej z wilgotnych miejsc Japonii, Himalajów i Syberii. Te kosaćce, uznawane za trudne w uprawie, preferują gleby kwaśne i torfowe (nie tolerują nadmiaru wapnia), potrzebują dużo wody w okresie wegetacji i kwitnienia, ale zimą lepiej rosną w nieco mniej wilgotnej glebie. W naturze spotyka się je powyżej poziomu wody, który często obniża się zimą, a następnie podnosi wiosną wraz z topnieniem śniegu.

Odmiana 'Sundae' to niedawna odmiana hodowlana z serii „Dinner Plate”, skupiającej odmiany o ogromnych i wyjątkowo barwnych kwiatach. Odmiana tworzy kępę najeżonych, dość wyprostowanych pędów złożonych z delikatnych liści. Roślina osiąga około 60–70 cm wysokości w czasie kwitnienia i 50 cm szerokości. Ten kosaciec powoli rozrasta się po podłożu za pomocą kłączy, z roku na rok zdobiąc ogród. Liście opadające na zimę, średniozielone, są długie, wąskie i taśmowate, u nasady pochwiasto obejmują łodygę, a ich powierzchnię zdobi wyraźnie wypukły nerw główny. Kwitnienie jest jednorazowe i przypada na lato, mniej lub bardziej wcześnie w zależności od klimatu. Z kęp liści wyrastają łodygi kwiatowe. Każda z nich tworzy 2–3 bardzo duże, płaskie kwiaty o średnicy 15 cm. Każdy kwiat składa się z dużych, spłaszczonych i poziomo ułożonych, silnie pofalowanych działek kielicha, nad którymi znajdują się nieco mniejsze płatki oraz 3 wyprostowane szyjki słupka. Pośrodku kwiatu jaskrawożółte znamiona rozświetlają całą kompozycję.

Jako rośliny brzegowe kosaćce mieczolistne mogą latem rosnąć w wodzie, będąc lekko zanurzone, ale ich kłącza źle znoszą takie warunki zimą, zwłaszcza gdy jest ona mroźna. W naszych ogrodach te kosaćce japońskie dobrze rosną w ziemi gliniasto-piaszczystej, rozluźnionej podłożem, która latem nie wysycha. Posadź je na przykład w ciężkiej glebie tworzącej lekkie zagłębienie, w dolnej części zbocza lub na brzegu, gdzie podłoże nawilża się dzięki podsiąkaniu kapilarnemu. Na obrzeżu oczka wodnego 'Sundae' dobrze komponuje się z zawilcem łąkowym, tarczownicą tarczowatą, tawułkami. Knieć błotna lub wilczomlecz błotny nawiązują kolorem do żółtych znamion kosaćca. W stale świeżej glebie posadź na przykład tojeści i języczki.

Kosaćce ensata, wspaniale prezentujące się sadzone masowo na terenach podmokłych i nad brzegami punktów wodnych, były niegdyś intensywnie uprawiane w Japonii, zwłaszcza w okolicach Edo (przodka dzisiejszego Tokio), na kwiat cięty.