Kosaciec bródkowy Gracchus

Kosaciec bródkowy 'Gracchus' należy do grupy nazywanej wielkokwiatowymi kosaćcami ogrodów historycznych. Ta bardzo stara, a właściwie wręcz zabytkowa odmiana, wprowadzona do uprawy w 1884 roku, była również pierwszą, u której zaobserwowano zdolność do powtórnego kwitnienia pod koniec sezonu, gdy jesień jest wystarczająco łagodna i słoneczna. Choć jej kwiaty są niewielkie, wiosną pojawiają się bardzo obficie, a każdy kłącz często wytwarza kilka łodyg kwiatowych, bardzo krótkich jak na wysokiego kosaćca ogrodowego. Kwiaty tej pełnej życia, niezwykle uroczej rośliny mają płatki w kolorze pierwiosnkowożółtym, nad którymi wznoszą się działki kielicha silnie żyłkowane czerwonawofioletowo na białokremowym tle.

Kosaciec 'Gracchus' to bylina kłączowa, która od wiosny rozwija się w elegancko wyprostowane kępy, a jej liście zanikają zimą. Należy do rodziny kosaćcowatych. Jest jednym z licznych kultywarów uzyskiwanych od stuleci. Jego kontrowersyjne pochodzenie wiąże się z dyskusją dotyczącą liczby chromosomów potencjalnych przodków. Warto zapamiętać, że kosaćce ogrodowe mają europejskie pochodzenie. Są to rośliny gleb wapiennych, spragnione słońca, które do obfitego kwitnienia potrzebują co najmniej pół dnia w pełnym słońcu.

 'Gracchus' z trudem przekroczy 70 cm wysokości w czasie kwitnienia. To krępa odmiana, doskonale odporna na deszcz i niekorzystne warunki pogodowe. Z czasem kępa będzie rozrastać się bez teoretycznego ograniczenia, ponieważ kłącza w jej środku będą ogałacać się, a rozrost następować będzie na obrzeżach. Liście są długie i szerokie, mieczowate, sinozielone, z równoległymi nerwami. Ta odmiana kwitnie w połowie sezonu wielkokwiatowych kosaćców ogrodowych. W kwietniu pojawiają się łodygi kwiatowe, które w maju rozwiną kwiaty, otwierające się od wierzchołka ku niżej położonym rozgałęzieniom.  Jeśli nie zabraknie mu wody, słońca ani składników pokarmowych, zakwitnie ponownie w październiku. 

Hodowca: Thomas Ware, 1884.

Uwaga: w USA od niedawna prowadzi się program krzyżowania, którego celem jest ponowne wprowadzenie odporności na choroby, mrozoodporności i wigoru do nowoczesnych wielkokwiatowych kosaćców ogrodowych, przy wykorzystaniu odmiany 'Gracchus' jako rośliny założycielskiej.

Do kosaćców dobieramy rośliny towarzyszące, uwzględniając ich wymagania (stanowisko, podłoże...), ich „przyjazny” dla kosaćców pokrój (rośliny niskie lub lekkie ulistnienie) oraz ich dekoracyjne uzupełnianie się (wygląd, termin kwitnienia). Na przykład gaury będą w niewielkim stopniu zacieniać kosaćce, a przez całe lato zachowają atrakcyjny wygląd przekwitającej rabaty z kosaćcami. Pozłotki, podobnie jak kosaćce, zadowolą się suchą latem glebą. Pelargonie, szałwie i Libertia również bardzo dobrze komponują się z kosaćcami. Skarpy i brzegi tarasów oporowych ustabilizuje gęste nasadzenie dawnych odmian diploidalnych, które mogą pozostawać na tym samym miejscu i wymagają niewielkiej pielęgnacji. Jeśli najważniejszy jest efekt dekoracyjny, a dostęp do roślin umożliwiający ich pielęgnację nie stanowi problemu, można wybrać odmiany nowocześniejsze, na przykład pośrednie, które w mniejszym stopniu niż wysokie kosaćce będą narażone na dosłowne położenie przez wiatr i deszcz.

U podnóża muru względna osłona przed wiatrem pozwala sadzić wysokie kosaćce. Z przodu można oczywiście posadzić odmiany niższe i wcześniejsze.

Obrzeże ogrodowej ścieżki: królestwo wczesnych, karłowych kosaćców o wysokości poniżej 40 cm, a także kosaćców pośrednich (pod względem wysokości i terminu kwitnienia) oraz tak zwanych kosaćców obwódkowych, średniej wysokości, lecz kwitnących jednocześnie z wysokimi kosaćcami. 

Obrzeże rabaty: domena kosaćców... obwódkowych, ale także karłowych, zależnie od warunków.

Rabata mieszana : można wykorzystać kosaćce o dowolnej wysokości, dobierając je do dostępnego miejsca (pierwszy plan, tło) oraz wysokości roślin rosnących w sąsiedztwie.

Rabata z kosaćcami, irysarium : raj dla miłośnika kosaćców, w którym wybór odmian (kształt, kolor, zapach...) odzwierciedla indywidualny gust. Wykorzystanie całej gamy bródkowych kosaćców pozwala cieszyć się wiosną kwiatami przez dwa i pół miesiąca. Wybór tak zwanych odmian powtarzających kwitnienie zapewnia kilka dodatkowych kwiatów pod koniec lata lub jesienią, zależnie od klimatu.

Warzywnik można ozdobić kilkoma kępami lub obrzeżami z kosaćców, ponieważ jest to również tradycyjne miejsce rodzinnej uprawy kwiatów na kwiat cięty.