Anacamptis sancta

Anacampsis santa, storczyk święty lub storczyk święty, to dość rzadko uprawiany gatunek botaniczny pochodzący ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, spotykany rzadko również w naturze. Ten storczyk ogrodowy rozpoczyna wegetację jesienią, wiosną tworzy kłosy kwiatowe o zmiennej barwie, od różowej po ciemnopurpurową, a latem przechodzi okres spoczynku w suchej glebie. Ze względu na związanie z określonym biotopem i klimatem łatwiej aklimatyzuje się w śródziemnomorskich skalniakach. W mniej sprzyjających regionach można uprawiać go w doniczkach, co pozwala kontrolować rodzaj podłoża, chronić roślinę przed letnim deszczem oraz wilgotnym chłodem zimą.

Anacampsis santa należy do rodziny storczykowatych, podobnie jak wszystkie storczyki. Gatunek ten występuje wyłącznie na wyspach Morza Egejskiego, Cyprze, w Anatolii i na Bliskim Wschodzie. W ojczyźnie rośnie niedaleko morza, na ubogich, wapiennych i bardzo dobrze przepuszczalnych glebach: wśród kamieni, na nagich klifach, w nieuprawianych i niegościnnych miejscach oraz na piaszczystych wydmach. Jest byliną, która dzięki karpie tuberozy przetrzymuje niekorzystną porę roku, a latem zrzuca liście. Liście pojawiają się jesienią i zanikają pod koniec wiosny, przed lipcem. Tworzą je proste, równowąskie, lancetowate, całobrzegie i nieplamiste liście odziomkowe w jasnozielonym kolorze. Kwitnienie przypada na okres od kwietnia do maja na wybrzeżu, a w surowszym klimacie czasem na czerwiec. Dość cienka łodyga kwiatostanowa osiąga od 20 do 45 cm wysokości. Niewielkie kwiaty, rozmieszczone mniej lub bardziej luźno albo gęsto, składają się z warżki (dużego płatka skierowanego ku dołowi kwiatu), głęboko powcinanej, oraz działek kielicha i płatków tworzących mały, wąski hełm. Z tyłu ostroga nektarowa jest krótka i stosunkowo gruba, wygięta ku dołowi. Elementy kwiatu nie mają plamek, a ich barwa różni się w zależności od rośliny. Mogą być różowofioletowe, jasnoróżowe lub średnioróżowe, a u niektórych roślin mają dość ciemny, purpuroworóżowy odcień. Mogą być również przetarte zielenią. Warżka ma także inną charakterystyczną cechę: jej nasada jest bruzdowana i wyposażona w dwa grzebienie otaczające wejście do ostrogi. W Turcji „bulwy” tego storczyka wykorzystuje się do przygotowania lokalnego napoju o nazwie Salep.

Nasze storczyki nie pochodzą z wykopywania roślin w naturze, lecz z roślin rozmnażanych w szkółce. Oczywiście trwa to długo, a więc podnosi ich cenę, ale rośliny są wytrzymałe i przystosowane do uprawy w otwartym gruncie. Ich ilość jest zawsze bardzo ograniczona!

Mniej tolerancyjny niż typowe storczyki ogrodowe, ten Anacampsis santa jest raczej przeznaczony dla koneserów… Powinien dość łatwo zaaklimatyzować się w wapiennym skalniaku w rejonach o śródziemnomorskim klimacie, gdzie zimy nie są zbyt chłodne: toleruje krótkotrwałe spadki temperatury do około -8–-10 °C w suchej glebie i wymaga lata bez deszczu. W takich warunkach możesz połączyć go z różnymi roślinami makii i suchych stanowisk, które mają podobne wymagania, ale nie będą dla niego zbyt dużą konkurencją: mydlnica z Montpellier, macierzanka pospolita, tulipany i krokusy botaniczne, czystki, lawendy…