Trapa natans - Kotewka orzech wodny

Kotewka orzech wodny (Trapa natans) to pływająca roślina jednoroczna o oryginalnym pokroju. Jej romboidalne liście rozmieszczają się geometrycznie wokół środka i tworzą rozetę o średnicy około 30 cm. Roślina wytwarza owoce, które opadają na dno zbiornika i kiełkują w następnym roku. Z owoców wyrasta łodyga, która zanika, gdy liście zaczynają rozwijać się na powierzchni wody. Roślina oczyszczająca wodę w zbiornikach potrzebuje wody bogatej w składniki pokarmowe oraz mulistego dna.

Trapa natans należy do rodziny kotewkowatych lub krwawnicowatych. Jest jednoroczną rośliną wodną pochodzącą z Azji, Afryki i Europy Środkowej, obecnie zadomowioną na całym świecie ze względu na inwazyjny charakter, szczególnie w rejonach o łagodnym klimacie. Jako roślina ciepłolubna źle znosi chłód, wymaga temperatury co najmniej od 3 do 5°C. Jej korzenie są cienkie i liczne, mogą osiągać 5 m długości pod wodą oraz zakotwiczać się w mule lub między kamieniami. Pływające i płożące łodygi wytwarzają opadające liście zanurzone, pełniące funkcję pływaków, oraz rozety pływających liści o szerokości od 2 do 3 cm, mniej lub bardziej romboidalnych albo trójkątnych, ząbkowanych i zielonych z czerwonym odcieniem. Są osadzone na nabrzmiałym ogonku liściowym o długości od 5 do 8 cm, który umożliwia unoszenie się na powierzchni wody. Latem małe, pojedyncze, białe kwiaty wyrastające w kątach liści ustępują miejsca czarnym, twardym, czworokątnym owocom o szerokości od 3 do 5 cm. Są one kolczaste i przypominają kasztany. Rozprzestrzeniają się z prądem wody, a ich 4 rogi sprawiają, że zaczepiają się niemal wszędzie, przyczyniając się do dalszego rozsiewania. Mogą również opaść na dno, gdzie kiełkują, aby pojawić się następnej wiosny. Kotewka orzech wodny rozmnaża się na kilka sposobów: wytwarza liczne odrosty, jej łodygi spontanicznie się ukorzeniają, a roślina bardzo łatwo się rozsiewa, gdy owoce opadają na dno zbiornika.

Kotewkę orzech wodny uprawia się w słońcu, w spokojnej, niemal stojącej wodzie, na mulistym, lekko kwaśnym dnie, bogatym w składniki pokarmowe. Temperatura wody powinna wynosić co najmniej 10°C, a najlepiej od 18 do 25°C. Ze względu na właściwości oczyszczające wodę jest to interesująca roślina, która rozwija się szybko i może stać się bardzo groźna, ponieważ powoduje niedotlenienie wody, pozbawiając tlenu wodną faunę i florę. Nie wymaga szczególnej pielęgnacji, poza kontrolowaniem jej rozprzestrzeniania się, aby nie zarosła całego zbiornika.

Owoce kotewki orzecha wodnego, bogate w skrobię, są jadalne po ugotowaniu. Często wykorzystuje się je w kuchni chińskiej. W Kanadzie roślina ta jest uznawana za szkodliwy gatunek inwazyjny.