Bergamotka Fantastico

Citrus bergamia 'Fantastico' to tradycyjna odmiana bergamotki pochodząca z Kalabrii. Ten cytrus wytwarza intensywnie aromatyczne owoce, których skórka, bogata w olejki eteryczne, jest wykorzystywana w przemyśle perfumeryjnym i do aromatyzowania słynnej herbaty Earl Grey. Jego zimozielone liście, wiosenne, niezwykle pachnące białe kwiaty oraz obfite owocowanie zimą to jego największe atuty. W rejonach śródziemnomorskich o klimacie odpowiednim do uprawy drzew pomarańczowych można uprawiać ją w gruncie, natomiast w innych regionach należy posadzić ją w dużym pojemniku, który można przenieść na zimę do osłoniętego miejsca. Bergamotka 'Fantastico' wyróżnia się także interesującą jak na cytrus mrozoodpornością: krzew znosi spadki temperatury do -7°C, choć owoce są bardziej wrażliwe na chłód.

Bergamotka 'Fantastico' należy do rodziny rutowatych, podobnie jak wszystkie cytrusy. Pochodzenie gatunku Citrus bergamia, powszechnie nazywanego bergamotką, wciąż budzi spory. Niektóre źródła sugerują, że jest on prawdopodobnie mieszańcem pomarańczy gorzkiej (Citrus aurantium) i cytryny (Citrus limon) albo cedratu (Citrus medica). Bergamotkę uprawia się głównie w Kalabrii na południu Włoch, zwłaszcza wzdłuż jońskiego i tyrreńskiego wybrzeża prowincji Reggio di Calabria. Ze względu na wyjątkowo korzystne warunki klimatyczne obszar ten stanowi niemal wyłączny rejon uprawy tego gatunku.

Citrus bergamia 'Fantastico' to jedna z trzech głównych odmian bergamotki, obok odmian 'Femminello' i 'Castagnaro'. Pochodząca z Kalabrii we Włoszech odmiana słynie z wyjątkowej jakości owoców. Chociaż dokładne pochodzenie tej odmiany nie jest dokładnie udokumentowane, uznaje się ją za jedną z najlepszych dostępnych odmian bergamotki.

'Fantastico' ma dość wzniesiony pokrój, a uprawiany w gruncie krzew osiąga w dojrzałym wieku od 3 do 4 m wysokości. Rośnie szybko, gdy zapewni mu się optymalne warunki uprawy, w szczególności glebę dobrze przepuszczalną i słoneczne stanowisko. Pędy bergamotki 'Fantastico' są zwykle gładkie i jasnobrązowe, mogą jednak mieć kilka krótkich, ostrych cierni. Z wiekiem kora pnia staje się lekko chropowata i pojawiają się na niej nieliczne pęknięcia. Roślina zachowuje liście zimą. Są one owalne, gładkie i ciemnozielone, a ich długość wynosi od 8 do 12 cm. Liście są bardzo aromatyczne i po roztarciu uwalniają intensywny zapach dzięki dużej zawartości olejków eterycznych.

Kwitnienie przypada na wiosnę, zwykle w kwietniu. Białe, gwiazdkowate kwiaty o średnicy od 2 do 3 cm roztaczają słodki, intensywny zapach, który naturalnie przyciąga zapylacze. Po kwitnieniu pojawiają się słynne bergamotki. Zbiór trwa od listopada do stycznia. Owoce są średniej wielkości, a każdy z nich waży od 90 do 200 g. Mają przeważnie zaokrąglony kształt, czasem lekko gruszkowaty. Ich cienka, gładka skórka w miarę dojrzewania zmienia kolor z zielonego na intensywnie żółty. Niezwykle aromatyczna skórka jest prawdziwym koncentratem olejków eterycznych, dzięki czemu stanowi ceniony składnik perfum i produktów kulinarnych. Miąższ ma jasnożółty kolor, jest soczysty, kwaśny i lekko gorzki, dzięki czemu idealnie nadaje się do przygotowywania soków i marmolad.

Jak większość cytrusów, Citrus bergamia najlepiej rośnie w gruncie w rejonach śródziemnomorskich, gdzie przez cały rok korzysta z ciepłego i słonecznego klimatu. Jednak, aby zapewnić obfite owocowanie, należy ją regularnie podlewać i dostarczać jej odpowiednią ilość składników odżywczych. Bergamotka jest mało odporna na chłód, dlatego poza najłagodniejszymi obszarami nadmorskimi wymaga zimowej osłony. Jako roślina samopylna może wytwarzać owoce bez obecności drugiego drzewa potrzebnego do zapylenia. Egzemplarze uprawiane w szklarni należy zapylać ręcznie za pomocą pędzelka.

Olejek eteryczny z bergamotki jest od czasu wynalezienia wody kolońskiej przez Giovanniego Marię Farinę w 1708 roku jednym z najważniejszych składników perfum. Jej skórka i olejek są również nieodzownymi składnikami herbaty Earl Grey, która pojawiła się w angielskich salonach na początku XIX wieku. Jej świeży i orzeźwiający zapach coraz bardziej zachwyca świat gastronomii, nieustannie poszukujący subtelnych i innowacyjnych aromatów wzbogacających jego kreacje. Oprócz walorów zapachowych i smakowych bergamotka ma także uznane właściwości lecznicze wykorzystywane w aromaterapii: ceniona jest za właściwości rozkurczowe, przeciwzapalne, antyseptyczne i przeciwrobacze.