Orzech szary

Orzech szary (Juglans cinerea) to piękne drzewo owocowe pochodzące z Ameryki Północnej. Jest kuzynem naszego orzecha włoskiego. Podobnie jak on ma złożone, opadające na zimę liście i wytwarza smaczne orzechy. Dzięki szerokiemu pokrojowi i mocnemu pniowi dobrze pasuje do dużych ogrodów. Ceniony zarówno za obfity cień, jak i za bogate w olej orzechy, dostarcza również jasnego drewna chętnie wykorzystywanego w stolarstwie. Wytrzymuje mróz do -30 °C, dzięki czemu jest cennym sprzymierzeńcem bioróżnorodności, szczególnie w przypadku wiewiórek i ptaków.

Orzech szary (Juglans cinerea), nazywany także orzechem białym lub orzechem maślanym, należy do rodziny orzechowatych, podobnie jak inne orzechy. Pochodzi ze wschodniej części Ameryki Północnej, a jego zasięg występowania rozciąga się od południowego Quebecu i Nowego Brunszwiku w Kanadzie po północną Alabamę i Arkansas w Stanach Zjednoczonych, obejmując również takie regiony jak Minnesota i Missouri. Preferuje żyzne, wilgotne i dobrze przepuszczalne gleby, często występuje na brzegach cieków wodnych. Gatunek ten spotyka się zwykle w mieszanych lasach liściastych.

Juglans cinerea to średniej wielkości drzewo liściaste, osiągające 12–18 m wysokości, z pniem o średnicy dochodzącej do 40–80 cm. Kora ma jasnoszary kolor i u młodych egzemplarzy jest gładka, z wiekiem zaś staje się spękana. Liście, złożone i nieparzystopierzaste, mają od 40 do 70 cm długości i składają się z 11–17 podłużnych, lancetowatych listków, z których każdy ma od 5 do 10 cm długości i od 3 do 5 cm szerokości. Liście są miękko owłosione, a ich żółtawozielona barwa jest jaśniejsza niż u wielu innych drzew. Jesienią, przed opadnięciem, przybierają dekoracyjny, złocistożółty kolor.

Kwitnienie orzecha szarego przypada na wiosnę, zazwyczaj w maju lub czerwcu. Drzewo jest jednopienne – na tym samym egzemplarzu występują oddzielnie kwiaty męskie i żeńskie. Kwiaty męskie mają postać zwisających, cylindrycznych, żółtawych kotek o długości od 5 do 10 cm, natomiast mniej rzucające się w oczy kwiaty żeńskie pojawiają się w małych gronach na końcach pędów tegorocznych. Owoce to podłużne orzechy o długości od 5 do 10 cm, otoczone lepką i miękko owłosioną zieloną łupiną. W miarę dojrzewania łupina pęka i uwalnia orzech, którego gruba, bruzdowana skorupa skrywa jadalne nasiono o intensywnym, oleistym smaku.

Orzech szary rośnie dość szybko, ale jest krótkowieczny i rzadko dożywa 80 lat. Ma szeroki pokrój, z luźną, zaokrągloną koroną. Jego mocne gałęzie rozrastają się szeroko, nadając drzewu majestatyczną sylwetkę. Gatunek ten jest obecnie zagrożony przez raka orzecha szarego – chorobę grzybową, która zdziesiątkowała wiele populacji w jego naturalnym zasięgu występowania.

Zbiór: orzechy są zazwyczaj zbierane w połowie września, gdy dojrzałe owoce samoistnie spadają na ziemię. Drzewa zaczynają owocować około 20. roku życia, a największe plony osiągają między 30. a 60. rokiem. Po zbiorze najlepiej pozostawić orzechy do wyschnięcia wraz z zieloną łupiną na około dwa miesiące, aż łupina sczernieje i będzie można ją łatwo usunąć przez pocieranie. Po obraniu orzechy można jeść bezpośrednio lub wykorzystywać w kuchni; nadają potrawom łagodny, lekko słodki smak.

Przechowywanie: aby przechować orzechy, najlepiej umieścić je w szczelnym pojemniku, w temperaturze od 0 do 5 °C i przy wilgotności względnej wynoszącej od 80 do 90%. W takich warunkach orzechy można przechowywać przez co najmniej dwa lata.