Pinus sylvestris Watereri - Sosna pospolita

Sosna pospolita 'Watereri' to karłowa forma sosny pospolitej o pokroju przypominającym niewielką sosnę pinię, która znajdzie miejsce w każdym ogrodzie, także tym o niewielkiej powierzchni. Jej ozdobą są piękne niebieskozielone igły oraz czerwonawa, łuszcząca się kora. W młodym wieku ma bardziej krzaczasty niż drzewiasty pokrój, z czasem jednak rozwija gęstą, szeroką i spłaszczoną koronę, osadzoną na pniu rozgałęziającym się już od podstawy lub nawet na kilku powyginanych pniach. To odmiana łatwa w uprawie, w pełni mrozoodporna i niewymagająca względem przepuszczalnej gleby, a po zakorzenieniu także odporna na suszę. Do harmonijnego rozwoju potrzebuje słońca.

Sosna pospolita, nazywana również sosną zwyczajną, to drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, szeroko rozpowszechnione w całej północnej Europie i Azji Mniejszej. Jest gatunkiem światłolubnym, przystosowanym do suszy i znoszącym nawet najsilniejsze mrozy. Toleruje ubogie gleby, ale nie lubi podłoży wapiennych. W swoim naturalnym środowisku drzewo to osiąga 30 m wysokości i zazwyczaj ma zaokrągloną koronę osadzoną na pniu o ochrowoczerwonej lub cynobrowej korze. Jednak w zależności od siedliska sosna ta może przybierać bardzo różnorodny pokrój.

Odmiana 'Watereri', nazwana na cześć swojego hodowcy Anthony'ego Waterera, to angielska odmiana hodowlana wyselekcjonowana z tego gatunku w 1865 roku. Wyróżnia się niewielkimi rozmiarami oraz nieregularnym, parasolowatym pokrojem. Rośnie powoli, około 10 cm rocznie, dlatego w wieku dojrzałym osiąga średnio 2,50 m wysokości i szerokości, choć czasami jest szersza niż wyższa. W młodym wieku to niewielkie drzewo ma szeroki, stożkowaty pokrój. Z czasem jego korona znacznie się poszerza. Można je prowadzić jako drzewko o rozgałęzionym pniu lub uformować w wielopniową kępę, wybierając kilka pni na młodym egzemplarzu. Bardzo łatwo można je także formować w chmury. Jego gałązki są brunatnoszare i pokryte niebieskozielonymi igłami o długości od 4 do 7 cm. Igły są zebrane po 2, u nasady otoczone pochewką i ułożone w gęste spirale wokół gałązek. Młoda kora jest drobno łuskowata i brunatnoczerwona. Z czasem na gałęziach i w górnej części pnia starszych egzemplarzy przybiera łososioworóżową lub pomarańczowoczerwoną barwę. Dolna część pnia jest natomiast pokryta spękaną, szarobrunatną korą. Silny korzeń palowy sprawia, że przesadzanie starszych egzemplarzy jest nieco trudne. Kwitnienie przypada na maj i czerwiec. Pojawiają się wtedy męskie kwiaty w postaci małych, żółtych kotek zebranych u nasady pędów oraz niewielkie, purpurowe kwiaty żeńskie umieszczone na końcach gałązek. Owoce to jajowate szyszki o długości od 3 do 5 cm, brązowe po dojrzeniu. Dojrzewają po 2 latach.

Sosna pospolita 'Watereri' to roślina łatwa do formowania, której bez trudu można nadać mniej lub bardziej chmurowaty, powyginany albo kępiasty pokrój. Jest to niewielkie, urokliwe i łatwe w uprawie drzewo iglaste, które warto eksponować jako soliter, na obrzeżu zadrzewień oraz w bardzo dużych ogrodach skalnych. Znajdzie miejsce w każdym ogrodzie, nawet najmniejszym, ponieważ z natury osiąga niewielkie rozmiary i rośnie powoli. Nie wymaga pielęgnacji i przystosowuje się do bardzo różnych gleb, z wyjątkiem podłoży silnie wapiennych oraz ciężkich i zbitych. Dobrze komponuje się z dużymi kamieniami, geometrycznymi liniami basenów i elementami małej architektury. Można ją łączyć z trawami, które doskonale ją uzupełniają, nandyną domową lub karłowymi iglakami o pokroju płożącym (jałowiec płożący Blue Chip), kulistym (świerk pospolity Little Gem) albo kolumnowym (jałowiec pospolity 'Sentinel'). Wyraziste walory graficzne iglaków naturalnie sprawdzają się w aranżacji nowoczesnego ogrodu, w którym piękno form, sylwetek i faktur jest ważniejsze niż nieustanna zmienność kwitnienia. Te rośliny, zachowujące uspokajającą trwałość przez cały rok, na długo porządkują rabatę, wyznaczają alejki i obramowują taras. Najważniejsze jest umiejętne zestawienie brył i kolorów.