Sassafras albidum - Sasafras lekarski

Sasafras lekarski, znany również jako wawrzynowiec Irokezów, to niezwykły, północnoamerykański krzew liściasty, zachwycający jesienią pięknem liści w ognistych barwach. Jego wiosenne kwitnienie jest niepozorne: tworzą je drobne, żółtozielone, bezpłatkowe kwiaty. Spękana kora i błyszczące, zielone liście są bardzo aromatyczne i roztaczają korzenny zapach. W rodzimych stronach przybiera pokrój drzewa, natomiast w naszym klimacie ten krzew o bardzo rozłożystym pokroju szybko rośnie i wykazuje lekką tendencję do wytwarzania odrostów. Posadź go w głębokiej, świeżej, niewapiennej glebie, na słonecznym stanowisku.

Sasafras lekarski, nazywany również sasafrasem pospolitym lub za oceanem „White Sassafras”, to piękne drzewo liściaste z rodziny wawrzynowatych. W swojej ojczyźnie, obejmującej lasy wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych, osiąga imponujące rozmiary: dorasta do 15–20 m wysokości, a jego pień ma średnicę 60 cm. W naszym klimacie zachowuje się raczej jak duży krzew o rozłożystym pokroju, osiągający 10 m wysokości i 5 m szerokości. Rośnie szybko i w roku posadzenia może przyrosnąć o 1,20 m, osiągając 4,50 m po 4 latach.

Koronę tworzą delikatne gałęzie zebrane w pęczki, których kora w młodym wieku jest żółta i śluzowata. Wiosną pojawiają się na nich pąki, z których rozwijają się owalne lub odwrotnie jajowate liście, całobrzegie albo mniej lub bardziej klapowane; wszystkie trzy formy mogą współwystępować na tym samym egzemplarzu. Liście mają barwę od jasnozielonej do żółtawej, błyszczącą powierzchnię i osiągają od 10 do 16 cm długości oraz od 5 do 10 cm szerokości. Jesienią przebarwiają się na ciepłe odcienie żółci i czerwieni. Drobne, bezpłatkowe kwiaty pojawiają się wiosną, krótko przed rozwojem liści, w marcu i kwietniu. Są zwisające, zebrane w niewielkie, 5-centymetrowe grona i słabo wybarwione. Sasafras jest przeważnie rośliną dwupienną; osobniki męskie różnią się od żeńskich. Kwiaty męskie mają 9 pręcików, a żeńskie jeden słupek otoczony przez 6 prątniczek. Zapylanie odbywa się za pośrednictwem owadów, dzięki czemu osobniki żeńskie wytwarzają drobne, niebieskoczarne pestkowce o średnicy 1 cm, zawierające tylko jedno nasiono, które rozsiewają ptaki. Kora tego krzewu zaczyna głęboko pękać już w wieku 2–3 lat. U dorosłych egzemplarzy jest gruba i ma intensywną, czerwonobrązową barwę. Wszystkie części rośliny są aromatyczne: po roztarciu wydzielają słodki, korzenny, drzewny zapach przypominający kamforę, dzięki zawartemu w nich olejkowi eterycznemu. Ten silnie działający, lecz niebezpieczny olejek lotny jest obecnie stosowany w aromaterapii z najwyższą ostrożnością. Jego korzenie są grube i mięsiste. Znajdują się na nich głęboko umiejscowione pąki w stanie spoczynku, które w określonych warunkach mogą odtworzyć nowe krzewy.

 

Sasafras lekarski można posadzić jako soliter lub wykorzystać do zacienienia rabaty z wrzoścami, azaliami, kameliami japońskimi i pierisami, na kwaśnej glebie. Możesz zestawić go z Parrotia persica, który również zachwyca jesiennym ulistnieniem, aby stworzyć na obrzeżach ogrodu ognisty horyzont. Na glebie obojętnej i przepuszczalnej wykorzystaj go na przykład w żywopłocie nieformowanym, w towarzystwie klonów japońskich, perukowca podolskiego 'Grace' (Cotinus coggygria 'Grace'), trzmieliny oskrzydlonej (Euonymus alatus), aby stworzyć olśniewający zagajnik od września do listopada. Warto również wiedzieć, że jego zapach odstrasza komary i nie pozwala im zbliżać się do rośliny.

Sasafras Irokezów jest także rośliną leczniczą, od bardzo dawna wykorzystywaną w Ameryce Północnej przez miejscową ludność. Dogłębne badania wykazały jego właściwości antynikotynowe, przeciwreumatyczne, dermatologiczne, moczopędne, roztoczobójcze i antybakteryjne. Obecność specyficznej cząsteczki zwanej safrolem sprawia, że olejek eteryczny jest toksyczny, a przy długotrwałym spożywaniu może być nawet śmiertelny.