Tipuana tipu

Tipuana tipu to roślina pochodząca z subtropikalnych klimatów Ameryki Południowej, która może rosnąć w cieplejszych regionach. Tworzy średniej wielkości drzewo o bardzo rozłożystej koronie, równie szerokiej jak wysokiej, cenione za zapewnianie cienia. Kwitnienie, trwające przez całe lato, składa się z pięknych żółtych do pomarańczowych kwiatów z niewielką czerwoną plamą pośrodku. Roślina praktycznie bezobsługowa i zdolna do przystosowania się do większości gleb, od kwaśnych po wapienne, pod warunkiem że są dobrze przepuszczalne. Tipuana rośnie w pełnym słońcu, lubi podlewanie, ale po dobrym ukorzenieniu znosi również suszę.

To drzewo, nazywane w Argentynie Palo rosa (różowe drewno, ze względu na czerwonawą barwę soku), należy do dużej rodziny botanicznej bobowatych (motylkowatych). Rodzaj Tipuana obejmuje tylko jeden gatunek pochodzący z Ameryki Południowej, który rośnie w suchym lub półsuchym klimacie na obszarach położonych na dużych wysokościach (północna Argentyna, Brazylia i Boliwia). W zależności od klimatu tworzy drzewo średniej lub dużej wielkości, którego wysokość może wynosić od 15 do 40 m, a jego wzrost jest szybszy, gdy ma dostęp do wody. W klimacie z łagodnymi zimami pozostaje zimozielona, ale może zrzucać liście, jeśli poddana jest działaniu zimowego chłodu. Dobrze zadomowione drzewo znosi mróz do -5°C, a nawet do -7°C, pod warunkiem że gleba jest dobrze przepuszczalna, ponieważ zastoinowa wilgoć wzmacnia działanie chłodu.
Pień o brunatnoczerwonej, spękanej korze podtrzymuje nieregularną, bardzo rozłożystą koronę. Gałązki pokrywają dość jasnozielone, nieparzystopierzaste liście złożone z 15–21 eliptycznych listków. Liście, mające około 25 cm długości, są liczne i tworzą gęstą, obfitą masę liści. Kwitnienie przypada na lato, od czerwca do sierpnia, a kwiaty mają kształt motyla. Są zebrane w kątowych lub szczytowych, zwisających wiechach, mają od 2 do 4 cm średnicy i odnawiają się przez całe lato. Składają się z 5 nierównych, niezależnych płatków, z których największy nosi nazwę żagielka. Ich żółta barwa, tylko lekko przechodząca w żółtopomarańczową, jest podkreślona centralną czerwoną plamą na żagielku, tworzącą piękny kontrast. To bardzo jasne, letnie kwitnienie wyraźnie odcina się od masy liści, dzięki czemu drzewo to wykorzystuje się jako gatunek ozdobny sadzony w szpalerach w miastach Ameryki Południowej. Te efektowne kwiaty są również miododajne i zapylane przez owady. Co ciekawe, ta roślina z rodziny bobowatych owocuje nie w postaci strąków, jak większość gatunków, lecz jej kwiaty przekształcają się w skrzydlaki przypominające owoce klonów. Mają od 3 do 7 cm długości, początkowo są zielone, a w miarę dojrzewania brązowieją, po czym są roznoszone przez wiatr jednocześnie z opadaniem liści lub po nim, jeśli do niego dochodzi. W Ameryce Południowej jest to również gatunek użytkowy, dostarczający drewna do celów budowlanych, natomiast obfite liście wykorzystuje się jako paszę dla zwierząt.

Mrozoodporne do -5°C, a nawet znoszące krótkotrwałe spadki temperatury do -7°C, drzewo to dobrze sprawdza się w cieplejszych regionach. Można je spotkać w nasadzeniach miejskich w Tulonie lub na dużych terenach publicznych, takich jak Parc Phoenix w Nicei. W naszych warunkach klimatycznych nie osiąga takich rozmiarów jak w swojej ojczyźnie, zazwyczaj tworząc średniej wielkości drzewo, o wysokości 10 m lub mniejszej, z koroną zwykle równie szeroką jak wysoką. Jest bardzo łatwe w uprawie i rośnie lepiej, gdy latem jest podlewane, ale po zadomowieniu dobrze znosi suszę. Może bujnie rosnąć na glebach kwaśnych, obojętnych, a nawet wapiennych, toleruje również podłoża lekko zasolone. Jego jedynym wymaganiem jest sadzenie w dobrze przepuszczalnej glebie, na stanowisku niezbyt narażonym na wiatr.

Tipuana będzie doskonała na rabacie lub jako soliter, przy czym ze względu na silny system korzeniowy należy zachować bezpieczną odległość od budynków. Jej egzotyczny wygląd dobrze komponuje się z innymi roślinami o wyrazistym charakterze, takimi jak Callistemon viminalis Hot Pink, kuflik płaczący tworzący wspaniałe pędzelkowate kwiatostany w kolorze fuksji. Do tej grupy roślin należy również Alyogyne huegelii, którego niezwykła niebieskomauwa barwa kwiatów przywodzi na myśl odległe kraje. Cestrum purpureum, krzew o uroczych, rurkowatych kwiatach w purpurowoczerwonym kolorze, będzie również dobrym towarzyszem, który dopełni tę kompozycję o tropikalnym charakterze.