Buk pospolity Swat Magret

Buk pospolity 'Swat Magret' to historyczna odmiana buka o bardzo ciemnopurpurowych liściach. Tworzy wysokie drzewo, którego okazałości dorównuje jedynie długowieczność. Jego pień, pokryty gładką, szarą korą, podtrzymuje majestatyczną koronę o mniej lub bardziej zaokrąglonym, piramidalnym pokroju. Ulistnienie tworzą eliptyczne liście, w sezonie bardzo ciemnopurpurowe, nabierające metalicznego połysku dzięki woskowanej powierzchni. Osiągając ponad 20 m wysokości, buk ten jest przeznaczony do dużych ogrodów, w których może swobodnie rosnąć. Pięknie prezentuje się jako soliter na trawniku lub w głębi rabaty.

Buk, czyli Fagus, należy do niewielkiej rodziny bukowatych, której zawdzięcza ona swoją nazwę. Obejmuje ona zaledwie od siedmiu do dziewięciu rodzajów, w tym liczną grupę dębów (Quercus) oraz naszego kasztana jadalnego (Castanea sativa). W obrębie rodzaju Fagus wyróżnia się zaledwie około dziesięciu gatunków. F. sylvatica to buk pospolity naszych lasów, niewątpliwie jeden z najpiękniejszych buków. To wysokie drzewo leśne może osiągać 30 m wysokości, a jego prosty, silny pień dorasta do 2 m średnicy i jest pokryty piękną, gładką, szarą korą, szczególnie ozdobną podczas deszczu. Drzewo pokrywa się błyszczącymi, ciemnozielonymi, delikatnie owłosionymi liśćmi, które zazwyczaj są marcescencyjne, czyli pozostają długo na drzewie zimą, zanim opadną. Rosnąc stosunkowo wolno, zwykle tworzy rozległe lasy w chłodnym i wilgotnym klimacie. W pobliżu Reims spotyka się jednak karłowatą populację, słynne buki z Verzy, które prawdopodobnie wskutek mutacji genetycznej przyjęły poskręcany pokrój. Odmiany uprawne są również dość zróżnicowane, zarówno pod względem pokroju rośliny (karłowego, wąskostożkowego, płaczącego), jak i barwy liści (złotej, purpurowej, trójbarwnej).
'Swat Magret' jest bardzo starą odmianą uprawną, wyselekcjonowaną przez hodowcę Frahma w północnych Niemczech, w Elmshorn, w samym sercu największego regionu szkółkarskiego w Europie (zagłębie Pinneberg, nieco na północ od Hamburga), i wprowadzoną do sprzedaży już w 1895 roku. Buk ten rośnie umiarkowanie szybko, przyrastając rocznie o około 50 cm na wysokość i 40 cm na szerokość. Po 10 latach osiągnie około 7 m wysokości i 5 m szerokości, a w wieku dojrzałym dorasta do 22 m wysokości i 15 m szerokości. Nadaje się więc do dużych przestrzeni i odznacza się dużą długowiecznością — żyje 300 lat lub dłużej. Obecnie jest to niestety wartość nieco teoretyczna ze względu na zmiany klimatu. W zależności od egzemplarza pokrój może być stożkowaty lub piramidalny, w każdym przypadku sylwetka drzewa jest zachwycająca, a jego proporcje są doskonale wyważone, co w pełni uzasadnia sadzenie go jako solitera. Wiosną młode liście pojawiają się wcześniej niż u gatunku typowego; początkowo są zabarwione na purpurowoczerwono, a następnie ciemnieją w miarę dojrzewania, przybierając tę ciemnopurpurową barwę, która od ponad wieku zachwyca miłośników roślin. Eliptyczne liście, osadzone na krótkich ogonkach, są większe niż u gatunku botanicznego — mają co najmniej 10 cm długości i 7 cm szerokości. Ich brzeg jest falisty, a powierzchnię pokrywa woskowa kutykula nadająca im błyszczący wygląd i niemal metaliczny połysk. Jesienią liście nieco jaśnieją, przybierając barwę burgundową, i długo utrzymują się na drzewie, chyba że po okresie mrozu nadejdzie silny wiatr.
Drzewo kwitnie w kwietniu i maju, ale bardzo niepozorne, żółtozielone kwiaty nie mają większej wartości ozdobnej niż pojawiające się po nich brązowe owoce, zwane bukwią, dojrzewające we wrześniu i październiku. Natomiast bardzo gładka kora o pięknej, jasnoszarej barwie jest ozdobna, szczególnie podczas deszczu, który uwydatnia jej piękny kolor.

Buk pospolity 'Swat Magret' należy do odmian przeznaczonych do tworzenia dużych, okazałych drzew w parkach i rozległych ogrodach. Posadź go jako solitera na dużym trawniku, w sąsiedztwie innych drzew o barwnych, zwłaszcza złotych liściach, takich jak Gleditsia triacanthos 'Sunburst', glediczja pozbawiona niebezpiecznych cierni gatunku typowego, a przy tym równie elegancka dzięki delikatnym listkom o głęboko powcinanych blaszkach. Jej letnie kwitnienie jest niepozorne, ale wabi pszczoły. Jeśli szukasz podobnego kontrastu, a zarazem bardziej ozdobnego i dodatkowo pachnącego kwitnienia, bardzo dobrym wyborem będzie również Robinia pseucoacacia 'Frisia'. Na lekko kwaśnej glebie możesz posadzić Liquidambar styraciflua, którego rozmiary mogą dorównać twojemu bukowi. Ambrowiec amerykański stworzy trwały kontrast kolorystyczny dzięki pięknym, dłoniastym, zielonym w sezonie liściom, które jesienią rozpalają się odcieniami purpury, czerwieni i oranżu.