Bukszpan wieczniezielony Elegans

Bukszpan 'Elegans' to najładniejsza forma bukszpanu wieczniezielonego o pstrym, biało obrzeżonym ulistnieniu. Zimozielony, elegancki i pełen blasku, zachwyca drobnymi, ciemnozielonymi, błyszczącymi liśćmi, szeroko obrzeżonymi na biało. Doskonale prezentuje się w zacienionych zakątkach ogrodu lub na tarasie. Ten dekoracyjny przez cały rok krzew, w przeciwieństwie do bukszpanu, którego być może widywano zbyt często w ogrodach francuskich, zdecydowanie nie kojarzy się z monotonią. Jest równie wytrzymały, rośnie wszędzie, choć we własnym tempie, czyli powoli, i nie wymaga szczególnej pielęgnacji. W mieszanym, swobodnym lub formowanym żywopłocie, jako swobodnie rosnący krzew, topiar lub bonsai, sprawdzi się w każdej aranżacji!

Bukszpan wieczniezielony (Buxus sempervirens), słynny przedstawiciel rodziny bukszpanowatych, jest obok ostrokrzewu i cisa jedynym zimozielonym krzewem spontanicznie występującym we florze naszych regionów położonych na północ od Loary. Jego pochodzenie nie jest pewne, ale powszechnie przyjmuje się, że wywodzi się z południowej Europy, Azji Mniejszej i Afryki Północnej. Występuje w Portugalii, północnej Hiszpanii, Francji, Niemczech, Anglii, na południu Belgii, w Luksemburgu i Szwajcarii. Spotyka się go również na Bałkanach i w Bułgarii. Jak pokazuje ten ogromny zasięg występowania, jest to niezwykle kosmopolityczny krzew, zdolny przystosować się do każdego rodzaju gleby i klimatu.

Odmiana 'Elegans', czasami sprzedawana pod nazwą Buxus sempervirens Elegantissima, różni się od gatunku wyłącznie zielonymi liśćmi z białym obrzeżeniem. Jest to wolno rosnący krzew o drobnych, pachnących liściach, których zapach nie każdemu odpowiada, skórzastych i zimozielonych, zazwyczaj w kolorze ciemnej zieleni. Warto zauważyć, że jego wygląd znacznie się zmienia w zależności od warunków, w jakich rośnie. W wilgotnych lub zacienionych miejscach liście są ciemniejsze i większe, a roślina przekracza 3 m wysokości. W miejscach raczej suchych, a nawet bardzo suchych, i bardziej nasłonecznionych liście są jaśniejsze, czasem niemal żółte, a rozwój rośliny skromniejszy. Jesienią lub zimą, a w bardzo suchym klimacie niekiedy już pod koniec lata, ulistnienie może przybierać interesujące brązowe lub pomarańczowe odcienie. Obfite, nektarodajne i pachnące kwitnienie, zebrane w grona drobnych kwiatów o zielonkawych płatkach i skupiskach żółtych pręcików, przypada na kwiecień i maj. Każde grono składa się z jednego końcowego kwiatu żeńskiego oraz kilku zwisających kwiatów męskich. Po kwitnieniu powstają małe, brązowoszare, skórzaste kapsułki, zawierające liczne nasiona dojrzewające pod koniec lata. Ich zapach przyciąga mrówki, które je rozsiewają, przyczyniając się tym samym do rozmnażania rośliny. W ogrodach przydomowych często spotyka się bukszpany mające 50 lat, a w bardzo starych ogrodach można znaleźć okazy liczące ponad 500 lat.

Bardzo gęste ulistnienie bukszpanu 'Elegans' tworzą drobne, skórzaste, błyszczące liście, szeroko obrzeżone na biało, niemal całkowicie białe w momencie rozwijania się. Ten niewielki krzew o naturalnie zaokrąglonym pokroju osiąga średnio 1,50 m wysokości i 1,25 m szerokości. Rośnie bardzo wolno i zachowuje wszystkie pozostałe cechy gatunku. Doskonale nadaje się na zimozielony żywopłot, jeśli masz cierpliwość. Bukszpan podkreśla każdą strukturę ogrodu oraz urodę wszystkich sąsiednich roślin. Wystarczy jedno cięcie w czerwcu, dzięki czemu wiosenne, pachnące i obfite kwitnienie pozostaje niezakłócone. Bukszpan często uprawia się na tarasie, w pięknych wazonach ceramicznych lub kamiennych, a także w małych ogrodach, gdzie przez cały rok zapewnia silny efekt dekoracyjny, zajmując przy tym niewiele miejsca. W ogrodach plebańskich może wyznaczać granice kwater z roślinami aromatycznymi, poszczególnych części warzywnika czy miejsca przeznaczonego na kwiaty do cięcia... W nieco dzikszym zakątku ogrodu, na przykład pod wysokimi drzewami, utworzy przez cały rok piękne, świetliste kępy, wyrastające z dywanu bluszczu 'Algerian Bellecour'.

Drzewo legend: bukszpan ma drewno o cytrynowożółtym kolorze, bardzo drobnych słojach i wyjątkowej twardości. Jest to najtwardsze drewno, jakie można znaleźć na półkuli północnej. Pod względem twardości ustępuje jedynie hebanowi, pozyskiwanemu z różnych gatunków pochodzących z tropikalnych regionów Starego Świata. Symbol nieśmiertelności, od starożytności ceniony jest za jakość drewna. Grecy i Rzymianie wykorzystywali je do wyrobu pokrytych woskiem tabliczek, na których pisali. Cenione przez tokarzy, rytowników i rzeźbiarzy, służyło również do produkcji rozmaitych instrumentów muzycznych, trzonków narzędzi oraz młotka używanego w lożach masońskich, gdzie symbolizowało stałość i wytrwałość.