Hydrangea aspera subsp.sargentiana - Hortensja kosmata

Hydrangea aspera sargentiana to mało rozpowszechniona w naszych ogrodach hortensja botaniczna o pokroju krzewiastym, zachwycająca dużymi, ciemnozielonymi, aksamitnymi liśćmi o szarym, omszonym spodzie oraz sylwetką, która w cieniu leśnego podszytu może przypominać paproć drzewiastą. Kwitnie latem, wytwarzając duże, lekko wypukłe kwiatostany o niezmiennie liliowofioletowej barwie, ozdobione kilkoma białymi kwiatami języczkowatymi. Ich kolor w niewielkim stopniu zależy od pH gleby. Ten gatunek, lekko rozłogowy, najlepiej przeznaczyć do dużych ogrodów i wykorzystać jako tło ze względu na jego wyrazisty charakter, egzotyczny wygląd i łatwość uprawy w zwykłej glebie ogrodowej, która nie powinna być jednak zbyt sucha.

Pochodząca z dużej części południowej i wschodniej Azji, gdzie wykazuje znaczną zmienność, Hydrangea aspera jest dużym, w pełni mrozoodpornym krzewem należącym do rodziny hortensjowatych i blisko spokrewnionym z hortensjami ogrodowymi oraz gatunkami o kulistych kwiatostanach. Dawny podgatunek sargentiana jest obecnie uznawany za odrębny gatunek należący do rodziny hortensjowatych, podobnie jak wszystkie hortensje. Jego pochodzenie wiąże się z gęstymi lasami porastającymi doliny i górskie zbocza środkowych Chin. Do Europy sprowadzono go w 1908 roku. Tworzy bardzo ładny krzew o pokroju krzaczastym, wsparty na wyprostowanych głównych gałęziach, które wytwarzają bardziej wiotkie, lekko łukowato wygięte gałęzie boczne. To one nadają mu zaokrągloną i rozłożystą, niekiedy nieco nieregularną sylwetkę. W wieku dojrzałym osiąga około 2 m wysokości i szerokości. Kwitnienie trwa 3 tygodnie i rozpoczyna się pod koniec lipca, dlatego jest krótsze niż u pospolitych hortensji. U tego gatunku kwiatostan, czyli baldachogrono, ma 25 cm szerokości. Tworzą go drobne kwiaty ułożone w formie parasola. Większe, białe i nieliczne kwiaty płonne tworzą bardzo luźną koronę wokół małych kwiatów płodnych, przypominających skupione drobne pąki. Fioletowawe kwiaty płodne rozwijają się od zewnątrz ku środkowi baldachogrona. To szczególne ułożenie określa się jako „czepiec babuni”. Jego liście opadające na zimę są wydłużone i osiągają do 30 cm długości. Mają lancetowaty kształt, ząbkowane brzegi i są bardzo omszone, przy czym od spodu jaśniejsze. Ich powierzchnię pokrywają dość głębokie nerwy. Hortensja ta wytwarza gałązki pokryte szorstkimi włoskami, których kora z wiekiem zaczyna się złuszczać.

Krzew ten lubi chłodne miejsca w lekkim cieniu lub półcieniu, ale wraz z Hydrangea quercifolia i jej odmianami należy do nielicznych hortensji, które są obojętne na obecność wapnia w glebie. Oczywiście dobrze będzie się czuł również na rabacie z kwaśnym podłożem, w towarzystwie innych hortensji, kalmii czy azalii. Hydrangea aspera sargentiana pozwala stworzyć wspaniałe tło, obsadzić żywopłot nieformowany pachnącymi kalinami i dużymi trzmielinami o liściach opadających na zimę albo ozdobić skraj zagajnika czy leśnego podszytu. Posadź go jednak w pobliżu ścieżki lub okna, ponieważ szkoda byłoby nie móc cieszyć się jego wyjątkowym charakterem.