Vachellia farnesiana - Akacja farnesa

Akacja farnesa (Vachellia farnesiana), znana także jako akacja, to niewielkie drzewo spokrewnione z akacjami, cenione za długie kwitnienie złocistożółtymi kwiatami, które roztaczają intensywny zapach. Uprawiana na Lazurowym Wybrzeżu na kwiaty cięte i do celów perfumeryjnych, akacja ta jest również doskonałym wyborem do ogrodu w łagodnym klimacie: odporna na suszę i zdolna do wzrostu w każdej przepuszczalnej glebie, tworzy znakomite żywopłoty obronne dzięki swoim cierniom. Jej delikatne liście i kwitnienie miododajne sprawiają, że jest to roślina wdzięczna i pożyteczna, ceniona zarówno przez ogrodników, jak i zapylacze.

Vachellia farnesiana (dawniej Acacia farnesiana), powszechnie nazywana akacją lub akacją Farnesego, należy do rodziny bobowatych, podrodziny Mimosoideae. Epitet gatunkowy farnesiana upamiętnia włoską rodzinę Farnese, która sprowadziła tę roślinę do Włoch w XVII wieku, a dokładniej do Rzymu, do ogrodów Farnese (Orti Farnesiani) położonych na wzgórzu Palatyn. Jej nasiona miały zostać przywiezione z Saint-Domingue (dzisiejszej Republiki Dominikańskiej) w XVII wieku. To właśnie tam roślina była uprawiana i ceniona za swój wspaniały zapach. Z czasem rozprzestrzeniła się w południowej Europie, zwłaszcza we Francji, gdzie jest uprawiana na Lazurowym Wybrzeżu do celów perfumeryjnych. Dokładne pochodzenie geograficzne tego gatunku pozostaje przedmiotem dyskusji. Choć często uważa się go za pochodzący z Karaibów i Ameryki Środkowej, jego obecny zasięg obejmuje wszystkie tropiki. Występuje w Ameryce — od południa Stanów Zjednoczonych po Chile — lecz nie spotyka się go w Amazonii. Rośnie także na znacznej części obszaru Afryki, Bliskiego Wschodu, południowej Azji oraz w Australii. Wprowadzona do Europy szczególnie dobrze zaaklimatyzowała się w południowej Francji, na Lazurowym Wybrzeżu, gdzie jest uprawiana dla przemysłu perfumeryjnego.
Akacja to krzew lub niewielkie drzewo o wyprostowanym, zaokrąglonym pokroju, osiągające od 2 do 6 m wysokości. Rośnie szybko, zwłaszcza w ciepłym klimacie. Silnie rozgałęziona, tworzy gałęzie zwykle wyposażone w proste ciernie przylistkowe, osiągające do 3 cm długości. Jej kora jest szara do jasnobrązowej, u młodych egzemplarzy gładka, z wiekiem lekko spękana. Młode pędy są często zielone, a następnie stopniowo brązowieją. Jej liście są półzimozielone lub zimozielone w łagodnym klimacie. Liście są dwupierzaste, ułożone naprzemianlegle, długości od 5 do 10 cm. Każdy liść składa się z 5 do 20 par listków, które z kolei dzielą się na 10 do 25 par równowąskich listków długości od 2 do 6 mm.
Kwitnienie jest spektakularne i długie: trwa od jesieni do wiosny, a w sprzyjającym klimacie może trwać nawet przez cały rok. Kwiaty tworzą niewielkie kuliste pompony o średnicy od 1 do 1,5 cm, w kolorze świetlistej złocistej żółci. Są niezwykle pachnące i wydzielają delikatny, pudrowy aromat, bardzo ceniony w przemyśle perfumeryjnym. Są również miododajne i przyciągają liczne zapylacze. Po kwitnieniu roślina wytwarza wydłużone, łukowato wygięte strąki długości od 5 do 15 cm. W okresie dojrzałości mają ciemnobrązową barwę i zawierają kilka twardych nasion. Strąki wydzielają charakterystyczny zapach i bywają wykorzystywane w medycynie tradycyjnej.
Vachellia farnesiana to gatunek światłolubny, który do prawidłowego rozwoju wymaga pełnego słońca. Toleruje szeroką gamę gleb, pod warunkiem że są dobrze przepuszczalne. Rośnie równie dobrze w glebie ubogiej, piaszczystej, kwaśnej lub wapiennej i po dobrym ukorzenieniu dobrze znosi suszę. Jej odporność na mróz jest ograniczona. Może tolerować spadki temperatury do -7 °C, wyłącznie jeśli gleba jest bardzo przepuszczalna, a przymrozki krótkotrwałe. Przy temperaturze poniżej -5 °C mogą pojawić się uszkodzenia liści, a w głębi kraju niezbędna jest zimowa osłona. W razie silnego mrozu nie szczepiony egzemplarz może odbić od nasady, jeśli zimno nie uszkodziło korzeni.

Akację, posadzoną w otwartym gruncie w łagodnym klimacie, można uprawiać jako soliter, w miejscu osłoniętym przed silnymi wiatrami, w żywopłocie lub w zaroślach. W dużym bukiecie jej kwiaty doskonale nadają się do nadania zapachu salonowi. Można ją zestawić z eskaloniami Iveyi, zimozielonymi prusznikami, niepokalanek pospolity 'Delta Blues' oraz wysokim oleandrem pospolitym 'Luteum Plenum' o żółtych, pełnych i pachnących kwiatach. Można ją uprawiać w doniczce w całej Francji, chroniąc ją przed zimowymi przymrozkami w szklarni lub bardzo słabo ogrzewanej werandzie.