Chilijska guawa Flambeau

Myrtus ugni Flambeau, nazywany również Ugni molinae lub gujawą chilijską, to niewielki zimozielony krzew pochodzący z Ameryki Południowej, preferujący chłód i łagodny klimat oceaniczny zamiast suszy charakterystycznej dla klimatu śródziemnomorskiego. Jego pyszne owoce, których smak i aromat przypominają poziomki, podobno były przysmakiem królowej Wiktorii, jednak roślina ta wciąż jest rzadko uprawiana w naszych ogrodach, mimo że w sprzyjającym klimacie jej uprawa nie sprawia trudności — prawdopodobnie ze względu na niewielką mrozoodporność. Późną wiosną na niewielkim, pstrym, żółto-kremowym ulistnieniu, bardzo aromatycznym i dekoracyjnym przez cały rok, pojawiają się różowawe kwiaty w kształcie małych dzwoneczków. Krzew najlepiej rośnie w wilgotnej, przepuszczalnej glebie, niezbyt zasobnej w wapń, na słońcu lub w półcieniu.

Myrtus ugni, nazywany również Eugenia ugni lub Ugni molinae, to niewielki zimozielony krzew, osiągający w naturalnym środowisku 2 m wysokości, jednak w naszym klimacie rzadko przekracza 1,10 m wysokości i szerokości.  Jest rośliną należącą do rodziny mirtowatych, występującą dziko w Chile, Boliwii i Argentynie, na wilgotnych zboczach Andów oraz w pobliżu cieków wodnych. W Europie najpiękniejsze egzemplarze rosną w ogrodach irlandzkich, a we Francji krzew ten dobrze radzi sobie w klimacie nadmorskim, od południowej Bretanii po Akwitanię.

Odmiana Flambeau o pstrym ulistnieniu wydaje się odporniejsza niż gatunek typowy. Rośnie powoli, a jej pokrój jest naturalnie gęsty, rozgałęziony, lekko rozłożysty i bardzo krzaczasty. Zimozielone, błyszczące, owalne i skórzaste liście po roztarciu wydzielają aromat poziomek i przypraw. Nie mają więcej niż 1,5 cm długości i 1 cm szerokości. Początkowo są purpurowe, następnie stają się szarozielone, a ich brzegi przybierają kremowe i żółte barwy, które wzajemnie się przenikają. Krzew jest samopylny i bardzo miododajny. Obficie kwitnie w czerwcu. Małe, kuliste, białe lub różowawe, pachnące kwiaty mają 4–5 płatków i osiągają 1 cm szerokości. Pojawiają się w kątach liści, na pędach tegorocznych, a jesienią zastępują je małe, okrągłe, mięsiste, jadalne i aromatyczne owoce, początkowo ciemnoczerwone, jaśniejące w miarę dojrzewania, od września do listopada. Ich słodki smak przypomina poziomki, gujawę i kiwi, z żywiczną i korzenną nutą. Można je spożywać na surowo, przygotowywać z nich konfitury lub wykorzystywać w wypiekach. Są również składnikiem chilijskiego likieru o nazwie Murtado. 

Mrozoodporny do około -8 °C mirt ugni Flambeau jest w chłodnym klimacie jednocześnie uroczą i smakowitą rośliną do uprawy w pojemniku, wymagającą zimowania pod osłoną. W szklarni lub na werandzie stworzy z pomarańczą, yuzu albo akacją niezwykle dekoracyjną kompozycję, przywodzącą na myśl krajobrazy o egzotycznym uroku i zapachu. W łagodnym klimacie, szczególnie na atlantyckim wybrzeżu naszego kraju, można sadzić go w formie niskiego żywopłotu — dobrze znosi cięcie — na rabacie, a nawet w dobrze osłoniętym sadzie, wśród borówek, malin i jagody kamczackiej. Można go również posadzić w zimozielonym żywopłocie, w towarzystwie sarcococca, żarnowca kwitnącego wiosną, karłowych różaneczników na niewapiennej glebie lub kuflików cytrynowych o czerwonych kwiatach (Callistemon citrinus 'Splendens').