Paproć drzewiasta - Cyathea brownii

Paproć drzewiasta z Norfolk (Cyathea brownii), znana również pod nazwą Sphaeropteris excelsa, to majestatyczna paproć drzewiasta pochodząca z wyspy Norfolk. Jest to imponująca roślina o wyjątkowo egzotycznym wyglądzie. Dzięki smukłemu „trzonowi” i delikatnie powycinanym, unoszącym się liściom paproci tworzy bujną atmosferę przywodzącą na myśl lasy tropikalne. Idealna do zacienionych ogrodów lub przestronnych wnętrz, paproć ta jest chętnie wybierana przez miłośników egzotycznych roślin.

Cyathea brownii należy do rodziny Cyathaceae. Ten rodzaj, obejmujący około 470 różnych gatunków, skupia największe paprocie drzewiaste na świecie. Niektóre gatunki mogą osiągać nawet 30 m wysokości. Rośliny te występują głównie w wilgotnych strefach tropikalnych i subtropikalnych półkuli południowej. Cyathea brownii pochodzi z wyspy Norfolk, położonej w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego. W naturalnym środowisku może osiągać imponującą wysokość ponad 20 m, jednak w uprawie, w naszych szerokościach geograficznych, roślina dorasta najwyżej do 5 m. W donicy osiąga maksymalnie 3–4 m wysokości. Ta paproć drzewiasta wyróżnia się mocnym i smukłym trzonem, zwieńczonym koroną jasnozielonych, drobno podzielonych liści paproci o długości od 2 do 6 m. Ułożone w koronie na szczycie trzonu nadają roślinie majestatyczny i egzotyczny wygląd.

Liście paproci Sphaeropteris excelsa są dwupierzaste lub trójpierzaste. Każdy z nich składa się z długiego, mocnego ogonka liściowego o barwie od ciemnobrązowej do czarniawej, pokrytego drobnymi łuskami w odcieniach od złotobrązowego do ciemnobrązowego, charakterystycznymi dla rozwijających się młodych liści paproci. Pióra (odcinki pierwszego rzędu) są długie i łukowato wygięte, a na nich znajdują się listki (odcinki drugiego rzędu), delikatnie powycinane. Listki te są lancetowate, głęboko ząbkowane i mają wyraźnie zaznaczone unerwienie. Ich barwa jest zwykle jasno- lub ciemnozielona, a powierzchnia lekko skórzasta i satynowa. Młode liście paproci rozwijają się, rozprostowując spiralnie — jest to typowe dla paproci zjawisko określane jako zwijanie się liści w spiralę. W tej fazie są pokryte ochronnymi łuskami o czerwonobrązowej barwie.

U paproci drzewiastych trzon jest „pniem” lub główną łodygą, która wznosi się pionowo nad ziemią. Powstaje w wyniku nagromadzenia nasad starych liści paproci po ich opadnięciu. W przeciwieństwie do prawdziwego, zdrewniałego pnia trzon składa się z tkanek włóknistych i pozostaje elastyczny, a zarazem odporny. Umożliwia paproci utrzymanie okazałego ulistnienia.

Paprocie drzewiaste nie słyną z wysokiej mrozoodporności, z wyjątkiem dość rozpowszechnionej Dicksonia antarctica. Cyathea brownii można uprawiać w otwartym gruncie wyłącznie w najbardziej osłoniętych ogrodach na wybrzeżu. W chłodniejszym klimacie należy posadzić ją w pojemniku, aby można było przenieść ją na zimę do wnętrza. W ogrodach, w których może rosnąć w otwartym gruncie, stanowi główny akcent kompozycji inspirowanej tropikami. Można ją zestawić z roślinami o olbrzymich liściach, takimi jak Gunnera manicata, gunnera olbrzymia, sadzona przy brzegu stawu, lub z nieinwazyjnymi bambusami, takimi jak Fargesia papyrifera 'Blue Dragon'. Do okrycia podłoża wybierz na przykład Farfugium o niezwykle dekoracyjnych liściach.