Elegia capensis - Skrzyp restio

Elegia capensis, nazywana również skrzypem restio lub po prostu restio, to niezwykle oryginalna, wysoka bylina o niezwykłej grafice, której pokrój przypomina jednocześnie skrzyp i bambus, choć nie jest z nimi spokrewniona. Jej ruchome, lekkie i zwiewne ulistnienie tworzą rozgałęzione łodygi o intensywnie zielonej barwie, pozbawione liści. To bardzo dekoracyjna roślina ogrodowa, szczególnie efektowna w pobliżu punktów wodnych w regionach, w których nie występują silne mrozy.

Elegia capensis to gatunek botaniczny związany z fynbosem, rodzajem południowoafrykańskiego wrzosowiska smaganego wiatrem i regularnie niszczonego przez pożary. W regionie Przylądka skupiają się trzy wielkie rodziny roślin: proteowate, wrzosowate i Restionaceae, do których należy opisywana tutaj Elegia capensis.

Skrzyp restio to wieloletnia „trawa” o płożącym kłączu i dość powolnym wzroście. Ma krzaczasty, lekko rozłożysty pokrój. W otwartym gruncie, w naszych warunkach klimatycznych, osiąga 1,50 m wysokości i 90 cm średnicy u podstawy (od 1 m do 1,20 m w obrębie korony). Uprawiana w donicy dorasta do 1,20 m wysokości i rozrasta się na 50 cm u podstawy, a średnica korony osiąga 80 cm. W optymalnych warunkach roślina rozrasta się na boki, tworząc szerokie kępy o średnicy przekraczającej 1 m. Wytwarza atrakcyjne, omszone i żebrowane łodygi. Wzdłuż łodyg, w regularnych odstępach, na wysokości węzłów, wyrastają kępki pierzastych gałązek zebranych w gęste okółki. Każdy okółek otacza duża, papierzasta podsadka, nadająca roślinie wyjątkową wartość dekoracyjną na tym etapie rozwoju. Podczas wysychania te duże podsadki wydają delikatny i intrygujący szelest. Łodygi nie mają prawdziwych liści, lecz są pokryte niewielkimi, brązowymi podsadkami. Kwitnienie przypada na maj i czerwiec, a kwiaty mają postać drobnych, brązowych podsadek na końcach gałązek. Następnie tworzą się owoce przypominające małe, oskrzydlone orzechy.

Elegia capensis jest mało mrozoodporna, zwłaszcza w pierwszych latach uprawy. Jej część nadziemna zasycha po wystąpieniu mrozu, ale odrasta wiosną. Dobrze ukorzeniona roślina może krótkotrwale znieść -12 °C, jeśli zostanie posadzona w bardzo przepuszczalnej glebie. Można sadzić ją przy punktach wodnych, gdzie dobrze rośnie w wilgotnym podłożu, lub wykorzystać do ozdobienia otoczenia basenu. Bardzo dekoracyjnie prezentuje się również w pojemniku na tarasie, który w chłodnym klimacie należy przenieść do pomieszczenia. W otwartym gruncie, w łagodnym klimacie, a w donicy wszędzie indziej, tworzy udane kompozycje z proteami, wrzoścami krzewiastymi, Leptospermum i kaliandrami.

Nazwa Elegia pochodzi od greckiego słowa elageia i nawiązuje do pieśni żałobnych, być może ze względu na szelest wydawany przez papierzaste podsadki otaczające młode gałązki na wysokości międzywęźli. Być może starożytni rozpoznawali w nim szepty.