Różanecznik Variegatum

Rhododendron ponticum 'Variegatum' to ładna forma o zielonych liściach z kremowym obrzeżeniem różanecznika pontyjskiego, będąca jego mutacją. Mniej żywotny niż forma typowa, ale równie mrozoodporny, ten zimozielony krzew pod koniec wiosny pokrywa się dużymi bukietami liliowych, pomarańczowo nakrapianych kwiatów, które doskonale harmonizują z jego długimi, pstrymi liśćmi. Doskonale nadaje się do ożywiania i rozjaśniania zacienionych zakątków ogrodu. Jest odporny, obficie kwitnie i łatwo go uprawiać w kwaśnej, obojętnej, a nawet lekko wapiennej, żyznej i dobrze przepuszczalnej, lecz stale świeżej glebie. Znajdzie miejsce w żywopłocie lub na dużej rabacie z krzewami, najlepiej w podszycie albo na stanowisku nasłonecznionym rano.

Różaneczniki należą do rodziny wrzosowatych, podobnie jak wrzośce, i w zdecydowanej większości preferują gleby pozbawione wapnia, o kwaśnym odczynie, oraz wilgotny klimat. Rhododendron ponticum to silnie rosnący gatunek botaniczny pochodzący z Półwyspu Iberyjskiego (południowo-zachodniej Hiszpanii i południowej Portugalii), a także z Turcji. Jego zasięg występowania sięga Gruzji i Libanu. Występuje na wybrzeżach Morza Czarnego, gdzie jest zresztą zagrożony wyginięciem, a w Portugalii przetrwał jedynie jako reliktowa populacja, którą próbuje się tam ponownie wprowadzić. W rodzimych regionach różanecznik pontyjski rośnie na terenach leśnych i często górzystych, do wysokości 2500 m n.p.m.

Rhododendron ponticum 'Variegatum' (lub 'Variegata'), mniej żywotny i znacznie mniej ekspansywny, został wyselekcjonowany w 1837 roku w szkółce Lefèvre w Gandawie w Belgii. Odmiana ta tworzy piękny, zaokrąglony i rozgałęziony krzew, który w dojrzałym wieku staje się raczej rozłożysty, nie przekraczając 2,5–3 m wysokości i 2–2,5 m szerokości w sprzyjających warunkach. Jego pokrój będzie tym bardziej zwarty, im więcej światła dociera do rośliny. Na pędach znajdują się długie, zimozielone liście podłużne lub lancetowate, osiągające do 10 cm długości. Mają lśniący, ciemny szarozielony kolor i są silnie, nieregularnie obrzeżone na biało-kremowo. Kwitnienie jest obfite i przypada na maj–czerwiec, a w zależności od klimatu może trwać aż do końca lata. Pojawia się dopiero u egzemplarzy mających 10–12 lat. Na końcach pędów pojawiają się bukiety złożone z 10–15 kwiatów o średnicy 5 cm, w kształcie trąbek, w kolorze od liliowego po lawendoworóżowy. Gardziele kwiatów są nakrapiane na żółtopomarańczowo. Kwiaty te nie pachną, ale dostarczają nektaru i pyłku oraz przyciągają trzmiele. Po zapyleniu powstają zdrewniałe torebki nasienne zawierające liczne drobne nasiona rozsiewane przez wiatr. Dolne gałęzie tego różanecznika ukorzeniają się, gdy dotykają podłoża, dzięki zjawisku spontanicznego rozmnażania przez odkłady. Choć różanecznik pontyjski preferuje gleby kwaśne i piaszczyste (pH od 4 do 6), jest stosunkowo tolerancyjny i akceptuje gleby gliniaste, obojętne, a nawet lekko wapienne (pH 7,5). Bardzo odporny na mróz (do -18 °C), znosi upały (do 40 °C). Nie toleruje natomiast suchych gleb, zwłaszcza w młodym wieku. Jego system korzeniowy pozostaje płytki, dlatego roślina źle znosi konkurencję innych roślin.

Ten wspaniały pstry różanecznik to niewątpliwie bardzo piękny krzew do półcienia. Ponieważ jest stosunkowo tolerancyjny względem gleby i klimatu, przystosuje się do każdej dobrej, przepuszczalnej ziemi ogrodowej, odpowiednio przygotowanej i wzbogaconej kwaśnym podłożem oraz piaskiem gruboziarnistym. Różanecznik pontyjski można sadzić z tyłu rabaty lub w średniej wysokości żywopłocie, w towarzystwie innych roślin kwasolubnych albo, bardziej klasycznie, z pięknymi zimozielonymi krzewami o pstrym lub jednobarwnym ulistnieniu, takimi jak oliwnik Ebbing'a, laurowiśnia iberyjska, wysokie głogowniki czy na przykład kalina sztywnolistna. Można go także zestawiać z magnoliami oraz klonami japońskimi o zielonych lub purpurowych liściach...

Wprowadzony do Wielkiej Brytanii i Europy, gdzie często sadzono go w ogrodach, parkach, a nawet bezpośrednio w lasach w celu zwiększenia liczebności zwierzyny łownej, różanecznik pontyjski w formie typowej (lub czasem mieszańcowej) zadomowił się tam do tego stopnia, że obecnie zalicza się go do gatunków inwazyjnych, szkodliwych dla miejscowej flory i fauny. Zjawisko to obserwuje się przede wszystkim na kwaśnych glebach oraz w łagodnym i wilgotnym klimacie, takim jak w Irlandii, Szkocji, Bretanii, Normandii, Aveyronie i Charentes. Różanecznik pontyjski krzyżowano z innymi gatunkami, aby uzyskać niektóre z naszych najpiękniejszych i najbardziej odpornych różaneczników, pozbawionych jednak właściwości inwazyjnych.