Żarnowiec wczesny Albus

Cytisus x praecox 'Albus' nosi polską nazwę zwyczajową szczodrzeniec wczesny ze względu na kwitnienie rozpoczynające się już w marcu. Ten zwarty krzew spontanicznie przyjmuje kulisty pokrój, nieco szerszy niż wyższy. Jego cienkie, elastyczne pędy o ciemnozielonej barwie pokrywają się bardzo dekoracyjnymi, białymi kwiatami. Są miododajne, przyciągają owady zapylające, sprzyjając tym samym bioróżnorodności w ogrodzie. Ten zwarty krzew, mrozoodporny do około -20 °C i dorastający najwyżej do 1,20 m wysokości, dobrze znosi również wiatr, zasolenie powietrza i miejskie zanieczyszczenia. Wymaga pełnego słońca, toleruje zwykłe, a nawet ubogie gleby, przede wszystkim jednak przepuszczalne.

Cytisus należy do ogromnej rodziny bobowatych (dawniej motylkowatych), obejmującej blisko 800 rodzajów i 23 000 gatunków dziko rosnących (takich jak koniczyny), jadalnych (fasola, soczewica...) i ozdobnych (albicja, soje...). O ile prawdziwe żarnowce w znaczeniu botanicznym to gatunki z rodzaju Genista, o tyle Cytisus, nazywany czasem także złotokapem, dzieli nazwę zwyczajową „żarnowiec” z innymi blisko spokrewnionymi rodzajami, takimi jak Spartium czy Chamaecytisus. Cytisus x praecox to mieszaniec wyhodowany w szkółkach Wheeler w Warminster (Anglia) około 1867 roku ze skrzyżowania C. multiflorus (złotokapu białego pochodzenia hiszpańskiego) i C. oromediterraneus (dawniej Sarothamnus purgans), żarnowca miotlastego o żółtych kwiatach, występującego w Europie i Afryce. Odmianę uprawną 'Praecox' uzyskano w szkółkach Daisy Hill Nursery (Anglia) przed 1911 rokiem.
Ten zwarty krzew przyjmuje zaokrąglony, lekko spłaszczony pokrój, osiągając maksymalnie 1,20 m wysokości i 1,50 m lub więcej szerokości. Jest zrzucający liście, a w łagodnym klimacie może być nawet półzimozielony. Jego zimowy wygląd jest wyjątkowo malowniczy dzięki bardzo cienkim pędom rozchodzącym się we wszystkich kierunkach i tworzącym gęstą kępę. Właściwie jego sylwetka niewiele zmienia się w pełni sezonu, ponieważ jego ulistnienie jest bardzo skąpe. Małe, naprzemianległe liście o kształcie od odwrotnie jajowatego do lancetowatego mają zaledwie 5–15 mm długości. Ich ciemnozielona, lekko szarawa barwa jest taka sama jak barwa pędów, co jeszcze bardziej podkreśla ich dyskretność. Kwitnienie jest natomiast wyjątkowo efektowne. Od marca elastyczne, cienkie pędy pokrywają się motylkowymi kwiatami (przypominającymi kwiaty grochu) o czysto białej barwie, zaledwie muśniętymi niewielką, jasnożółtą plamką. Kwiaty są zebrane po 2–5 wzdłuż zeszłorocznych gałązek, w postaci małych gron wyrastających z kątów liści, z węzłów u nasady liści. Korony, złożone z żagielka (górnego płatka), dwóch bocznych skrzydełek i łódeczki (dwóch zrośniętych dolnych płatków), mają około 2–2,5 cm średnicy. Ich obfitość pozwala zapomnieć o niewielkich rozmiarach, a wiosenny spektakl, który krzew zapewnia przez 4–6 tygodni, jest absolutnie zachwycający. Roślina cieszy również pszczoły, trzmiele i inne owady, ponieważ jej kwiaty są bardzo miododajne. Następnie rozwijają się owoce w postaci ciemnobrązowych strąków, pozbawionych większej wartości ozdobnej. Uwaga, jeśli w pobliżu znajduje się nawierzchnia z płytek – spadające strąki mogą ją szybko zabrudzić na czarno!

Łatwy w uprawie Cytisus praecox 'Albus' dobrze przystosowuje się do każdej lekkiej i dobrze przepuszczalnej gleby, najlepiej lekko kwaśnej, na słonecznym stanowisku. Jego krótka żywotność, wynosząca około dziesięciu lat, jest w pełni rekompensowana łatwością uprawy i walorami dekoracyjnymi wiosną. Doskonale nadaje się na słoneczne skalniaki, suche skarpy, do ogrodów o ciepłym, osłoniętym stanowisku lub naturalistycznych, a także do nasadzeń w pobliżu morza. Posadź go w towarzystwie lawend, których przesunięty termin kwitnienia pozwoli ci dłużej cieszyć się kwiatami w sezonie. Dobrymi towarzyszkami będą również czystki – wiele z nich wypełni przerwę między kwitnieniem twojego szczodrzeńca wczesnego a lawend. Warto także pomyśleć o wilczomleczach, które pozwolą ci oryginalnie wzbogacić paletę barw tej kompozycji.