Tibouchina urvilleana

Tibouchina urvilleana, zwana również zaczerniowatą, tibouchiną urville'a lub kleome kolczastą, to krzew, który przyciąga wszystkie spojrzenia. Wyjątkowo chwyta światło w swoich dużych, niemal fluorescencyjnych kwiatach o niebieskofioletowej barwie, ale także na aksamitnych liściach o jedwabistym połysku, równie przyjemnych dla oka, co w dotyku. Ta niezwykle pożądana roślina ma również temperament divy odziedziczony po brazylijskim pochodzeniu; jej uprawa pod naszym mniej łaskawym niebem będzie odpowiednia dla doświadczonych miłośników roślin lub troskliwych ogrodników. Jej zniewalające piękno z pewnością wynagradza poświęcony jej czas i zapewnienie niezbędnej pielęgnacji, aby sprostać jej kilku wymaganiom!

Tibouchina urvilleana (synonimy: Lasiandra semidecandra, Tibouchina semidecandra, Pleroma macrantha) to duży krzew lub małe drzewo z rodziny zaczerniowatych, pochodzące z południowej Brazylii, naturalizowane w wielu regionach tropikalnych i subtropikalnych. Z tego względu roślina ceni ciepłą i wilgotną atmosferę oraz rozproszone światło zapewniane przez wysokie drzewa. W swoim naturalnym środowisku tworzy niewielkie drzewo, osiągające niekiedy 5 m wysokości. W uprawie, w naszym klimacie, rzadko przekracza 2,50 m wysokości i 1,25 m szerokości, jeśli warunki są optymalne. Rośliny uprawiane w doniczkach często zachowują bardziej niewielkie rozmiary.

Rośnie dość szybko, a jej wzniesiony pokrój jest słabo rozgałęziony. Tworzy bardzo krótki pień, z którego wyrasta kilka gałązek o czworokątnym przekroju, purpurowym zabarwieniu i pokrytych młodymi włoskami, które z czasem przybierają bardziej brunatnoszarą barwę. Te smukłe i kruche pędy są bardzo wrażliwe na wiatr. Pokrywają je szczególnie dekoracyjne liście. Liście są zimozielone, mają od 8 do 10 cm długości, gładkie brzegi i owalny kształt z zaostrzonym wierzchołkiem. Pokrywają je bardzo delikatne, przezroczyste włoski, nadające blaszce liściowej wspaniały jedwabisty połysk. Z wierzchu mają mniej lub bardziej ciemnozieloną barwę, a od spodu są bardziej matowe; przebiega przez nie od 3 do 5 bardzo wyraźnych, podłużnych nerwów. Zanim opadną, przybierają ładny czerwono-pomarańczowy kolor. Późne kwitnienie rozpoczyna się w sierpniu i może trwać do września–października. Jeśli roślina znajduje się w pełnym świetle, w ciepłej i niezbyt suchej atmosferze, pojedyncze kwiaty mogą pojawiać się jeszcze zimą. Najczęściej jednak zimą kwitnienie ustaje pod wpływem mniejszej ilości światła słonecznego i niższych temperatur. Pąki kwiatowe, zazwyczaj pojedyncze, mają purpurowoczerwone zabarwienie. Rozwijają się w kwiaty o średnicy 10 cm, złożone z 5 satynowych płatków o niebieskofioletowej barwie, ułożonych w szeroko otwartą miseczkę. Środek korony zajmują długie, wygięte i członowane pręciki, przypominające małe nóżki. Wszystkie te barwy — zieleń, pomarańcz, purpura i intensywny fiolet — pojawiają się na tym krzewie w pełni kwitnienia, tworząc niezwykle fascynujące widowisko. Po kwitnieniu powstają dekoracyjne, krzewiaste torebki.

Tibouchina jest wrażliwa na chłód, ale można spróbować uprawiać ją w gruncie w niektórych dobrze osłoniętych miejscach naszego atlantyckiego wybrzeża, o czym świadczy piękny okaz o wysokości 3,50 m, królujący w ogrodzie egzotycznym w Roscoff i najwyraźniej niewrażliwy na przymrozki od -2 do -3 °C, które zdają się mu nie szkodzić. Odpowiednie może być dla niej również wybrzeże Morza Śródziemnego, zwłaszcza okolice uprawy drzew pomarańczowych, pod warunkiem regularnego podlewania latem i posadzenia w niewapiennej glebie. To sensacyjna roślina w pełni kwitnienia, którą warto posadzić jako soliter lub w centrum rabaty z niższymi roślinami o długim, letnim kwitnieniu. Małe pomarańczowe kwiaty pięciorników krzewiastych (Hopley's Orange) lub czerwone kwiaty szałwii krzewiastych (Royal Bumble, Flammenn) doskonale podkreślą jej duże, niebieskofioletowe kwiaty. Podobnie jak małe, żółte dzwoneczki zadrzewni okazałej. Rabata złożona z Eucalyptus macrocarpa (wysokość od 2 do 4 m, bardzo duże czerwone kwiaty), Cassia corymbosa i Melaleuca gibbosa powinna zrobić duże wrażenie w egzotycznej aranżacji. Uprawa w dużej doniczce pozwala cieszyć się nią w całej Francji: przez cały ciepły sezon może przebywać na zewnątrz, a zimą w szklarni, na werandzie lub nawet w domu, w niezbyt mocno ogrzewanym pomieszczeniu.

Tibouchinę uprawiaj w jasnym pomieszczeniu, w idealnej temperaturze od 16 do 24 °C. Możesz ją wynosić na zewnątrz, gdy nocne temperatury przekroczą 12–13 °C, ustawiając ją w miejscu jasnym, ale osłoniętym przed bezpośrednim słońcem i wiatrem. Wnieś ją do środka, zanim temperatura spadnie poniżej 10 °C.