Dypsis decaryi - Palma areka trójkątna

Palma areka trójkątna zawdzięcza swoją nazwę niemal doskonałemu geometrycznemu układowi liści, rozmieszczonych wzdłuż trzech osi. To prawdopodobnie jedna z najpiękniejszych palm na świecie. Jej sylwetka o niezwykle efektownym pokroju jest rozpoznawalna na pierwszy rzut oka: liście, podzielone na bardzo liczne listki, są wdzięcznie wygięte i tworzą wspaniały, niezwykle regularny wachlarz. Wrażliwa na mróz i wymagająca pod względem ciepła, ta wyjątkowo piękna roślina może być w warunkach klimatycznych Polski uprawiana wyłącznie w pojemniku, aby na zimę przenieść ją do jasnego, nieprzemarzającego pomieszczenia.

Palma areka trójkątna należy do rodziny arekowatych (dawniej określanej jako palmowate), obejmującej co najmniej 2500 gatunków występujących na kilku kontynentach w warunkach tropikalnych, subtropikalnych lub ciepłego klimatu umiarkowanego.
Znanych jest około 144 gatunków rodzaju Dypsis, występujących naturalnie w Tanzanii, na Komorach i Madagaskarze. Są one rzadko spotykane, z wyjątkiem być może Dypsis plumosa. Gatunek Dypsis devaryi pochodzi z dalekiego południa Madagaskaru, gdzie panuje stosunkowo suchy klimat tropikalny z porą deszczową przypadającą latem, czyli w grudniu i styczniu. Rośnie w suchych i półsuchych lasach, a także na kamienistych terenach porośniętych zaroślami, głównie na wysokości od 80 do 600 m n.p.m. Lokalnie nazywana „laafa”, jest niestety zagrożona wyginięciem w swoim naturalnym środowisku z powodu wycinki lasów i działalności człowieka, a jej dziko rosnącą populację szacuje się na zaledwie około tysiąca osobników. Sytuacja ta kontrastuje z jej powszechną obecnością w parkach i ogrodach w innych częściach świata, gdzie szczególnie ceniony jest jej niezwykły pokrój. W Europie może rosnąć w otwartym gruncie na południu Hiszpanii, jednak jej wzrost jest tam bardzo powolny.

W idealnych warunkach palma areka trójkątna jest gatunkiem szybko rosnącym, który najczęściej osiąga wysokość 6–8 m i ma niemal nadnaturalnie doskonałą geometrię. Starsze okazy, żyjące nawet 200 lat, wykształcają jednak trzon (pozorną łodygę) o wysokości od 8 do 10 m. Szary trzon ma średnicę od 30 do 50 cm i podtrzymuje koronę liści o średnicy dochodzącej do 4,50 m. Jako roślina jednopienna palma ta wytwarza kwiatostany o długości 120 cm, zawierające zarówno kwiaty męskie, jak i żeńskie, z których powstają duże owoce o średnicy 1,5 cm, zawierające pojedyncze nasiono.
Tym, co czyni palmę arekę trójkątną tak cenną pod względem ozdobnym, jest niezwykle oryginalne rozmieszczenie liści. Ulistnienie tej palmy o trójkątnym pokroju układa się wzdłuż trzech osi oddalonych od siebie o 120°. Liście pierzaste wyrastają u nasady z poprzedniego liścia, dzięki czemu są idealnie wyrównane. Blaszki liściowe są delikatnie podzielone na bardzo liczne, wąskie listki (od 100 do 190), ułożone ku górze w kształt litery V. Liście w centrum korony, mierzące mniej więcej 2,50 m długości, wznoszą się niemal pionowo, a kolejne są coraz bardziej ukośnie odchylone. Dzięki temu korona przybiera formę niezwykle regularnego i symetrycznego wachlarza, niezależnie od kąta obserwacji. Równie atrakcyjna jest szarozielona barwa liści; w tropikach niektóre okazy mogą przybierać nawet szaroniebieski odcień. Kolejną zadziwiającą cechą tego gatunku są nitkowate wyrostki na dolnych listkach, przypominające bardzo długie włókna zwisające ku ziemi... W pierwszych latach palma ta ma trójkątną nasadę, utworzoną przez pozostałości po dawnych, zanikłych liściach. Z czasem stosunkowo masywny trzon wyłania się z podłoża i unosi koronę ku górze.

Palma areka trójkątna to wyjątkowa roślina, którą w naszym klimacie należy uprawiać w pojemniku, a w ciepłej porze roku można wystawiać ją na zewnątrz. Doskonale pasuje do nowoczesnych aranżacji i pozwala stworzyć egzotyczny klimat. Zestaw ją z innymi roślinami o równie efektownym pokroju, aby nie zdominowała kompozycji i nie przyćmiła wszystkiego, co ją otacza. Bokarnea odgięta, znana pod obrazową nazwą bokarnea odgięta, będzie wystarczająco wyrazistą rośliną, by sprostać temu zestawieniu. Ma zgrubiałą nasadę, spękaną szarą korę i pędy zwieńczone gęstą kępą nitkowatych liści. Dobrymi towarzyszkami będą także agawa o rozetach liści, które również zbliżają się do geometrycznej doskonałości i w zależności od gatunku występują w odcieniach zieleni, szarości lub błękitu.