Męczennica błękitna - Passiflora caerulea

Męczennica błękitna jest bez wątpienia najbardziej mrozoodporną z ozdobnych męczennic. Ten silnie rosnący gatunek południowoamerykański nosi również nazwę męczennicy błękitnej, ze względu na niebieskawe zabarwienie jej osobliwie zbudowanych kwiatów. Ta liana, zdolna pokrywać całe ściany i wspinać się na drzewa, zachwyca bardzo długim kwitnieniem, któremu towarzyszy delikatny cytrusowy zapach, a następnie pojawiają się na niej atrakcyjne pomarańczowe owoce, jadalne, lecz pozbawione walorów smakowych. W cieplejszych regionach rośnie zbyt bujnie, natomiast męczennica ta bardziej przypadnie do gustu ogrodnikom z chłodniejszych rejonów, którzy będą mogli cieszyć się jej egzotycznym urokiem bez obaw, że nie zapanują nad jej piękną bujnością.

Męczennica błękitna należy do rodziny passiflorowatych, obejmującej około 400 gatunków mniej lub bardziej zimozielonych lian, pochodzących w większości z tropikalnych regionów Ameryki Południowej. Ten gatunek botaniczny wyróżnia się dobrą odpornością na mróz (do -12 °C w przypadku dorosłego egzemplarza) oraz suszę letnią. Ma niewielkie wymagania glebowe i rośnie w każdej dobrze zdrenowanej, dostatecznie głębokiej glebie, kwaśnej, obojętnej lub wapiennej. Na południu naszego kraju pozostaje praktycznie zimozielona, natomiast dalej na północy zimą traci liście, a jej pędy mogą przemarzać. Można ją tam uprawiać w otwartym gruncie, pod warunkiem że posadzisz ją na stanowisku południowym lub zachodnim i zabezpieczysz zimą ściółką. Jej odporna bryła korzeniowa wypuści wiosną nowe, silne pędy.

Długie pędy męczennicy błękitnej, giętkie i kanciaste, mogą przekraczać 7 m długości, a jej wzrost jest bardzo szybki w żyznej i wilgotnej glebie. Roślina ma głęboki system korzeniowy. Zielone pędy tej liany czepiają się wszelkich podpór za pomocą bardzo mocnych wąsów czepnych i są pokryte dużymi liśćmi o szerokości 6–8 cm, grubymi, głęboko podzielonymi na 5 dłoniastych klap, w kolorze ciemnozielonym. Jej lekko pachnące kwiaty pojawiają się nieprzerwanie od czerwca–lipca aż do pierwszych przymrozków. Duże kwiaty o średnicy 8 cm składają się z 3 dużych, owalnych, jasnozielonych podsadek, nad którymi znajduje się 5 płatków w odcieniu bieli z błękitnym zabarwieniem. Płatki te są zwieńczone podwójną koroną trójbarwnych włókien: na obwodzie niebieskofioletowych, bliżej środka białych, a u nasady purpurowych. W centrum kwiatu znajduje się kolumna z zalążnią i szyjką słupka, otoczona 5 pręcikami zakończonymi małymi „młoteczkami”. Kwiaty mają kwaśny i słodki zapach, dlatego są licznie odwiedzane przez owady zapylające. Po kwiatach pojawiają się miękkie, jajowate owoce wielkości małego jajka, w kolorze pomarańczowym. Surowy i jeszcze zielony owoc, zawierający kwas cyjanowodorowy, jest toksyczny. Pod grubą skórką kryją się nasiona otoczone czerwonawym miąższem, mało soczystym i niezbyt smacznym. Niektóre ptaki zjadają owoce i przyczyniają się w ten sposób do rozsiewania rośliny w ogrodzie.

Często sadzona w starych ogrodach cieplejszych regionów męczennica błękitna jest silnie rosnącą lianą, którą w sprzyjającym klimacie trzeba kontrolować: rośnie tak bujnie, że po zadomowieniu niemal niemożliwe staje się jej całkowite usunięcie. Silne cięcie na początku wiosny i regularne usuwanie owoców pozwalają jednak ograniczyć jej rozrastanie. Ta pnąca roślina, która po zadomowieniu rośnie bez podpór i podlewania, doskonale sprawdza się na ogrodzeniach z siatki lub wtedy, gdy pozwolisz jej wspinać się na stare drzewo. Możesz połączyć ją na przykład z glicynią chińską, powojnikiem terniflora lub rdestem Auberta: są to równie silnie rosnące liany, które pomogą utrzymać ją w ryzach, a jednocześnie wydłużą okres kwitnienia dużego ogrodzenia z siatki.