Crocus vitellinus

Crocus vitellinus to dość trudny w uprawie gatunek botaniczny, poszukiwany przez kolekcjonerów rzadkich roślin cebulowych. Już pod koniec zimy ten krokus wytwarza duże kwiaty o słodkim zapachu, w żółtopomarańczowym kolorze, czasem z brązowymi smugami na spodzie. Zachował po swoim pochodzeniu pewne wymagania niezbędne do prawidłowego wzrostu: bulwa potrzebuje chłodnej zimy, po której następuje ciepłe i suche lato. Dobrze przystosowany do słonecznych skalniaków w górach śródziemnomorskich, w innych klimatach najlepiej uprawiać go w alpejskiej szklarni.

Crocus vitellinus należy do rodziny irysowatych. W naturze występuje na skalistych lub lekko zakrzewionych stanowiskach w Turcji, Syrii i Libanie, gdzie rośnie do wysokości 1400 m n.p.m. W tych regionach kwitnie już pod koniec stycznia lub na początku lutego. W uprawie roślina kwitnie mniej więcej wcześnie, w lutym i marcu. Każdy bulwo­m może wytwarzać od 1 do 3 kwiatów o długości 8–9 cm, wyrastających ponad ziemię. Kwiaty mają kształt wydłużonego kielicha i otwierają się w gwiazdę o 6 ramionach. Zewnętrzna strona zewnętrznych płatków jest często nakrapiana lub pokryta brązowymi smugami, natomiast wnętrze ma bardzo intensywny, pomarańczowożółty kolor. Środek kwiatu wypełniają pręciki oraz silnie rozgałęziona szyjka słupka w kolorze cynobrowopomarańczowym. Kwiaty zamykają się nocą i podczas niepogody, aby szeroko otworzyć się w słońcu. Ulistnienie jest sezonowe i zasycha wkrótce po kwitnieniu. Składa się z 2–4 równowąskich liści, dość szerokich jak na krokus — osiągających do 3 mm szerokości — ciemnozielonych, z centralnym pasem w kolorze srebrzystobiałym. „Bulwy” są w tym przypadku bulwo­mami okrytymi błoniastą tuniką o równoległych włóknach. Bulwo­m jest w morfologii roślin podziemnym organem spichrzowym przypominającym bulwę, ale utworzonym z nabrzmiałej łodygi otoczonej łuskami.

Crocus vitellinus nie należy do najłatwiejszych roślin do aklimatyzacji. Poza sprzyjającym mu klimatem najlepiej uprawiać go w alpejskiej szklarni lub w doniczkach, które latem można osłonić przed wilgocią. Podobnie jak inne gatunki botaniczne, jest niezastąpiony na skalniakach i u podstawy krzewów, gdy jego promienne kwiaty pojawiają się niczym piękna niespodzianka już pod koniec zimy. Jeśli możliwa jest uprawa w otwartym gruncie, warto sadzić go dużymi grupami u podstawy drzew liściastych, razem z zawilcami greckimi i cyklamenami coum, a także oczywiście z innymi krokusami o wczesnym kwitnieniu. Jest to również odmiana dobrze przystosowana do ogrodów alpejskich.

Ciekawostka dotycząca krokusów: ich korzenie mają tę szczególną właściwość, że potrafią kurczyć się niczym sprężyna, umożliwiając roślinie zajęcie optymalnej dla niej głębokości.