Psiząb Rose Queen

Erythronium dens canis 'Rose Queen' to niewielka roślina bulwiasta kwitnąca wiosną, wciąż mało znana ogrodnikom mimo licznych zalet. Cała jest ozdobna: jej zielone, brązowo marmurkowe liście, smukłe, brązowe łodygi, nad ulistnieniem dźwigające wdzięcznie pochylone do przodu kwiaty o ciemnoróżowych płatkach wygiętych ku górze, z gardzielą zabarwioną na żółto, oraz białe pręciki i fioletowy słupek. Ten psiząb jest bardzo odporny na mróz, najlepiej rośnie w półcieniu, w żyznej, próchnicznej, przepuszczalnej i niezbyt suchej glebie. Posadzenie go w grupie daje szczególnie efektowny efekt masy.

Erythronium dens-canis należy do rodziny liliowatych, podobnie jak konwalia majowa, tulipan czy lilia. Ten dość mało znany rodzaj obejmuje jednak 27 gatunków, z których niemal wszystkie pochodzą z Ameryki, z wyjątkiem 3 gatunków azjatyckich oraz tego rodzimego w Europie psizęba. Ta niezwykła nazwa nawiązuje do kształtu cebuli, przypominającej psi kieł. Jest to roślina runa niezbyt suchych lasów, która rozwija się w glebach próchnicznych, żyznych, lekkich, świeżych, ale nie podmokłych, kwaśnych, obojętnych lub niezbyt wapiennych. Erythronium dens canis pochodzi z górskich regionów Europy i nie lubi ani upałów, ani długich, bardzo suchych lat.

'Rose Queen' to piękna hybryda, która osiąga około 15–20 cm wysokości i 10–15 cm szerokości. Od wiosny roślina tworzy dwa liście, spomiędzy których wyrasta łodyga kwiatowa wznosząca się kilka centymetrów ponad ulistnienie. Liście są grube, nieco miękkie i lekko „tłuste”, owalne do podłużnych, lancetowate, u nasady pochwiasto obejmujące łodygę. Blaszka liściowa ma dość ciemnozieloną barwę, jest błyszcząca i brązowo marmurkowa, nieco przypomina liście storczyka męskiego, rodzimego w Europie. Od kwietnia do maja pojawiają się cienkie, brunatnoczerwone łodygi kwiatowe, których końce wdzięcznie wyginają się ku dołowi. Każda z nich zakończona jest pojedynczym kwiatem pochylonym ku ziemi, o 6 płatkach wygiętych łukowato, spomiędzy których wystaje 6 długich pręcików z fioletowawymi pylnikami, skierowanych ku ziemi, a więc przeciwnie do płatków. Taką szczególnie efektowną budowę kwiatu można spotkać także u cyklamenu, należącego jednak do innej rodziny botanicznej, pierwiosnkowatych. U tej hybrydy płatki mają piękny, ciemnoróżowy kolor, a na środku korony widoczna jest mniej lub bardziej żółta plama.

Liście zasychają w ciągu lata, co odpowiada okresowi spoczynku cebuli. Po kwitnieniu tworzą się małe, czarne i ochrowe nasiona, które opadają bezpośrednio w pobliżu rośliny i są rozprzestrzeniane wyłącznie przez mrówki.
Ta roślina bulwiasta rośnie w różnego rodzaju glebach o pH od 4,5 do 7,5, z wyjątkiem gleb silnie wapiennych, i potrzebuje świeżego podłoża. Cebula nie znosi suszy, ale łatwo się naturalizuje, jeśli stanowisko jest odpowiednie. Latem warstwa słomy ograniczy parowanie wody i utrzyma lekką wilgotność podłoża.

Z powodu przekształcania siedlisk, a być może także zainteresowania kolekcjonerów rzadkich roślin, ten psiząb stał się dość rzadki w naturze. Dał początek pięknym odmianom ogrodowym, takim jak 'Rose Queen', które dość trudno znaleźć w sprzedaży. Posadź go w większej liczbie pod skrajem drzew liściastych, aby uzyskać ciekawy efekt wizualny, i połącz z innymi roślinami o podobnych wymaganiach. Kokoryczka (Polygonatum) o bardzo efektownym pokroju i drobnych, białych kwiatach zebranych w grona będzie doskonała na drugim planie. Brunnera (Brunnera macrophylla) o nerkowatych liściach wytwarza urocze niebieskie kwiaty w tym samym okresie co psiząb. Aby urozmaicić kompozycję i cieszyć się wyrafinowanym kwitnieniem w szerokiej palecie barw, dodaj kilka egzemplarzy epimedium, uroczej niewielkiej byliny dobrze przystosowanej do półcienia. Aby przedłużyć sezon kwitnienia na lato, posadź Ajuga reptans 'Rosea, czyli dąbrówkę rozłogową o różowych kwiatach.