Dipsacus fullonum (nasiona) - Szczeć pospolita

szczeć pospolita, nazywana również szczecią sukienniczą, szczecią polną lub „szczecią ptasią”, to dziko rosnąca roślina, która podczas kwitnienia w drugim roku uprawy może z łatwością osiągnąć imponującą wysokość. W czerwcu i lipcu tworzy wzniesione kwiatostany w formie koszyczków, przypominające kolczaste szczotki. Jej drobne różowofioletowe kwiaty rozwijają się stopniowo, wyrastając spośród małych przysadek, które długo pozostają na roślinie po kwitnieniu. Druga nazwa – „szczeć pospolita” – nawiązuje do wyjątkowej budowy liści, które potrafią zatrzymywać wodę deszczową w małych zagłębieniach, z których piją niektóre ptaki. Ta mało wymagająca roślina, niegdyś tak pożyteczna dla człowieka, zasługuje na szczególne miejsce w naturalnym ogrodzie, na wiejskiej rabacie oraz w suchych lub świeżych bukietach.

Szczeć sukiennicza pochodzi z Afryki Północnej, Europy i zachodniej Azji. Ta roślina z rodziny szczeciowatych rośnie naturalnie na wilgotnych glebach w rowach i na brzegach cieków wodnych. W pierwszym roku tworzy przyziemną rozetę długich, spiczastych liści, które zwijają się wraz z rozpoczęciem kwitnienia. W drugim roku po wysiewie ta kolczasta roślina, osiągająca niekiedy 1,80 m wysokości, tworzy na końcach mocnych, ulistnionych łodyg koszyczki w formie szczotek, o długości około 8 cm, osadzone na długich szypułkach. Rozwijają się w nich różowofioletowe kwiaty języczkowate, wyrastające spośród małych, wygiętych i elastycznych przysadek, które pozostają trwałe nawet po kwitnieniu. Naprzeciwległe, szorstkie liście o kolczastej nerwie głównej są rozmieszczone parami wzdłuż łodyg kwiatowych. U nasady zrastają się ze sobą, tworząc zagłębienia, w których spływa i gromadzi się woda. Rzeczywista funkcja tych zagłębień jest nadal badana, ale wydaje się, że szczeć potrafi wchłaniać z nich rozpuszczone lub zawieszone w wodzie substancje mineralne, podobnie jak niektóre rośliny mięsożerne. Szczygły szczególnie chętnie zjadają dojrzałe nasiona, przyczyniając się do ich rozsiewania.

Wysiej szczecią rabaty i naturalne łąki, sadząc ją w towarzystwie innych ostów lub wysokich bylin, takich jak mieszańcowe dziewanny czy głowaczek olbrzymi. Roślina będzie dobrze rosła w pobliżu punktów wodnych, pomagając umacniać ich brzegi.

Etymologia: 'Dipsacus' wywodzi się z greckiego Dipsan akeomaï, czyli „leczę pragnienie”. Po łacinie sylvestris oznacza „dziki, leśny”, a fullonum – „sukienniczy”. Uprawiana odmiana szczeci o wydłużonych główkach i końcach przysadek zakrzywionych ku dołowi, Dipsacus sativus, była wykorzystywana w przemyśle wełnianym do ręcznego wykańczania sukna wełnianego.