Wieczornik damski (nasiona) - Hesperis matronalis

Uprawiany jako roślina jednoroczna lub dwuletnia wieczornik damski (Hesperis matronalis), znany również jako wieczornik ogrodowy, to niezastąpiona roślina w ogrodzie zapachów. Wieczorem zachwyca wspaniałym aromatem, a latem tworzy rozgałęzione kwiatostany z kwiatami od białych po liliowe, jednolitymi lub nakrapianymi ślazowym kolorem, osadzonymi na jaskrawozielonych, szorstkich liściach. Jest pożyteczny dla pszczół i motyli, doskonale sprawdza się na naturalistycznych rabatach i wymaga bardzo niewiele pielęgnacji. Najlepiej rośnie w półcieniu, w zwykłej glebie ogrodowej, gdzie łatwo się rozsiewa.

Wieczornik damski należy do rodziny kapustowatych, podobnie jak rzepak czy gorczyca. Pochodzi z Europy Środkowej i Południowej, a także z północnej i zachodniej Azji. W teorii jest byliną, jednak najczęściej uprawia się go jako roślinę dwuletnią. Ta roślina zielna ma wzniesiony, słabo rozgałęziony pokrój, z wyjątkiem górnej części, i osiąga podczas kwitnienia od 60 do 80 cm wysokości oraz 30 cm średnicy. Rośnie szybko.  Jej  liście  są sezonowe, ciemnozielone, z ząbkowanym brzegiem. Tworzą je duże, naprzemianległe, lancetowate liście bez ogonków liściowych. Kwitnienie trwa od połowy wiosny do lata. Kwiaty, delikatnie pachnące wieczorem, są miododajne i nektarodajne. Chętnie odwiedzają je pszczoły oraz motyle, takie jak zawisaki, które zapewniają zapylanie. Kwiaty zebrane są w szczytowe grona złożone z małych, pojedynczych kwiatów o 4 działkach kielicha, 4 płatkach i 6 pręcikach. Najczęściej mają barwę ślazową lub fioletu parmeńskiego, czasami są białe, a niekiedy pstre. Owocami są małe łuszczyny.

Wieczornik ogrodowy obficie się rozsiewa i zdarza się, że jego sadzonki pojawiają się w znacznej odległości od rośliny macierzystej. Z tego względu doskonale pasuje do ogrodów w stylu „dzikim”. Pięknie prezentuje się w pobliżu ścieżek i przejść, gdzie w letnie wieczory można cieszyć się jego przyjemnym zapachem pszonaka. Rzadko o tym pamiętamy, ale można go z łatwością uprawiać w doniczkach, sadząc po 3 lub 4 rośliny razem. Połącz je na przykład z narcyzami i tulipanami albo stwórz impresjonistyczną kompozycję, jak w ogrodzie w Giverny, zestawiając wieczornik z kosaćcami bródkowymi, wyżlinami, dzwonkami lub nawłociami.

Właściwości i zastosowanie: Zapach i pastelowe barwy kwiatów sprawiają, że wieczornik można wykorzystywać do tworzenia potpourri. Młode liście i kwiaty są jadalne, jednak dla niektórych osób mogą wydawać się nieco zbyt gorzkie.