Rosa banksiae Lutea

Róża Banksa 'Lutea', róża Lady Banks o pełnych, żółtych kwiatach, to prawdziwa siła natury, zdolna w ciągu 4 lub 5 lat pokryć altanę. Jest to wyjątkowa róża wielokwiatowa o szczególnie silnym wzroście. Ten pozbawiony obrony olbrzym nie ma zupełnie kolców i zachwyca niezwykle wczesnym kwitnieniem. Zaczyna ono czasami już w marcu, w rejonach o łagodnym klimacie, a jego obfitość jest wręcz niewiarygodna: roślina znika wówczas pod tysiącami małych, bardzo pełnych różyczek o urzekającej, delikatnej żółtej barwie, określanej jako żółty maślany, żółcień neapolitańska lub żółty księżycowy. Bardziej odporna na mróz, niż mogłoby się wydawać, i wyjątkowo oszczędna, róża ta, która jest chlubą ogrodów w cieplejszych regionach, bardzo dobrze radzi sobie aż po chłodniejsze regiony Francji, pod warunkiem zapewnienia jej osłoniętego i bardzo słonecznego stanowiska. 'Lutea' to najczęściej sadzona róża Banksa. Choć prawie nie ma zapachu, zapewnia 3 tygodnie czystej radości w kwietniu i maju, a jej liście, mało podatne na choroby, bardzo często pozostają zimozielone.

Rosa banksia to gatunek botaniczny pochodzący z suchych i górzystych regionów subtropikalnych w środkowych i zachodnich Chinach, występujących na wysokości od 500 do 2200 m n.p.m. Ta silnie rosnąca róża wielokwiatowa preferuje zatem ciepły klimat, nawet jeśli lata są suche. Nazwa gatunkowa banksiae upamiętnia Lady Banks, żonę słynnego botanika Sir Josepha Banksa, który przywiózł tę roślinę ze swoich wypraw do Chin, wraz z nowymi odmianami złocieni i wieloma innymi roślinami, nieznanymi wówczas w Europie. Istnieją tylko dwa podgatunki tej róży i bardzo niewiele mieszańców, ponieważ roślina dość opornie poddaje się krzyżowaniu. Róża banksiae var. banksiae, tworząca półpełne do pełnych, bezwonne kwiaty i pozbawiona pręcików, jest uprawiana w chińskich ogrodach od stuleci. Jej forma 'Lutea' została sprowadzona i po raz pierwszy opisana w Europie w 1824 roku, co zapoczątkowało jej wyjątkową karierę w naszych ogrodach.

Rozwój tej róży pnącej jest imponujący: starszy egzemplarz może wypuszczać pędy na wysokość ponad 12 m, a jego podstawa z łatwością zajmuje na ziemi 6 m. Rośnie bardzo szybko: młode, bardzo giętkie pędy o wiosennym zielonym kolorze rozwijają się po kwitnieniu niczym wielkie, olbrzymie szparagi; w ciągu jednego sezonu mogą przekroczyć długość 3–4 m. Jeśli pozwolisz jej rosnąć swobodnie, róża Banksa utworzy monumentalny pokrój przypominający fontannę. Jej ulistnienie jest całkowicie pozbawione kolców, co ułatwia ewentualne cięcie lub formowanie rośliny. Kwitnienie rozpoczyna się w różnym czasie, zależnie od klimatu: od lutego na bardzo osłoniętym stanowisku do maja i czerwca w chłodniejszych regionach Francji. Na jednorocznych pędach powstają niezliczone bukiety złożone z 4 do 15 niewielkich kwiatów o średnicy 2 cm, bardzo pełnych, słomkowożółtych i pozbawionych zapachu. Liście, zimozielone do półzimozielonych, podzielone na 3 wąskie i krótkie listki, mają intensywnie zieloną, lśniącą barwę. Czasami pojawia się na nich mączniak rzekomy, gdy warunki są bardzo gorące i suche, jednak roślina, odznaczająca się wyjątkową zdrowotnością, zazwyczaj sama pozbywa się tej choroby. Młode liście tej róży Banksa są lekko miedziane. Długie, giętkie, przypominające pnącza łodygi należy przywiązać do podpory osłoniętej przed zimnymi wiatrami. Gładka kora na pniu starszej rośliny stopniowo przekształca się w szorstkie pasma, odsłaniające spód w kolorze ochry i oranżu.

To róża, która zadziwia i fascynuje mieszkańców chłodniejszych regionów, gdy po raz pierwszy dostrzegają ją w starym ogrodzie: czy to naprawdę róża? Przecież róże kwitną tylko latem, w najlepszym razie pod koniec wiosny, to powszechnie wiadome... Róża Banksa 'Lutea' lubi zaskakiwać, opanowywać drzewa i wślizgiwać się między cyprysy w żywopłocie, gdzie pokazuje swoją niezwykłą, zdobywczą siłę wzrostu. Jej wyjątkowe ulistnienie elegancko przeobraża i osłania siatkę lub mur od stycznia do grudnia, na osłoniętym stanowisku lub w rejonach o łagodnym klimacie. W cieplejszych regionach zapewni doskonały cień na dużej altanie wystawionej na południe. Łatwa w pielęgnacji, najczęściej uprawiana na własnych korzeniach, po dobrym przyjęciu nie wymaga podlewania ani żadnych oprysków. Choć jest wyjątkowo oszczędna i niewymagająca, poza strefą uprawy oliwki powinna rosnąć przy osłonie muru i mieć zapewnione maksymalne nasłonecznienie, aby obficie zakwitnąć. Znamy egzemplarz w wieku 120 lat, który wciąż niezawodnie kwitnie, czasami już od lutego, w pozostawionym samemu sobie ogrodzie w okolicach Montpellier. Różę Banksa można połączyć z powojnikiem kwitnącym latem, aby przez całe lato cieszyć się ukwieconym murem.