Dipsacus fullonum - Szczeć pospolita

Szczeć pospolita (Dipsacus fullonum, synonim sylvestris), nazywana również szczeć pospolitą, szczęcią sukienniczą lub szczecią polną, to dzika, dwuletnia roślina o niezwykłym charakterze. Dumnie prezentuje swoje kwiatostany na wysokości człowieka, na początku lata. Jej wzniesione kwiatostany w formie koszyczków, przypominające kolczaste szczotki, skupiają mnóstwo drobnych, różowofioletowych kwiatów uwielbianych przez motyle i inne owady zapylające. Jej druga nazwa, „szczeć pospolita”, nawiązuje do wyjątkowej budowy liści, które potrafią zatrzymywać wodę deszczową w małych zagłębieniach, gdzie niektóre ptaki przychodzą się napić. Być może także dlatego, że jej nasiona są bardzo cenione przez ptaki wróblowe, takie jak szczygły. Ze względu na widowiskowy wygląd przez większą część roku oraz pożyteczność w ogrodzie szczeć zasługuje na miejsce w naturalnym ogrodzie, gdzie sama się rozsiewa, na wiejskiej rabacie, a także w suchych lub świeżych bukietach.

Szczeć sukiennicza pochodzi z Afryki Północnej, Europy i Azji Zachodniej. Ta roślina z rodziny szczeciowatych (lub przewiertniowatych) rośnie naturalnie na wilgotnych glebach w rowach i na brzegach cieków wodnych, także we Francji. W pierwszym roku tworzy przyziemną rozetę długich, spiczastych liści, które kurczą się wraz z kwitnieniem. Jesienią można wtedy podziwiać zwiędłe liście rysujące na horyzoncie niezwykłe kabalistyczne znaki. W drugim roku po wysiewie ta kolczasta roślina, osiągająca niekiedy 1,80 m wysokości, ukazuje na końcach mocnych, ulistnionych łodyg kwiatostany w formie szczotek o długości około 8 cm, osadzone na długich szypułkach. Rozwijają się na nich różowofioletowe kwiaty języczkowate wyrastające spomiędzy małych, wygiętych i elastycznych przysadek, które pozostają bardzo trwałe nawet po kwitnieniu. Naprzeciwległe, szorstkie liście z kolczastym nerwem głównym, zebrane parami wzdłuż łodyg kwiatowych, zrastają się u nasady po dwa, tworząc zagłębienia, w których spływa i gromadzi się woda. Prawdziwa funkcja tych zagłębień wciąż jest badana, ale przypuszcza się, że szczecie potrafią wchłaniać rozpuszczone lub zawieszone w wodzie substancje mineralne, podobnie jak niektóre rośliny mięsożerne. Szczygły chętnie zjadają dojrzałe nasiona, przyczyniając się do ich rozsiewania.

W rzeczywistości szczeć pospolita rozsiewa się w umiarkowanym stopniu, a jej ekspansję ogranicza apetyt ptaków. Wygląda wspaniale na rabatach i naturalnych łąkach, w towarzystwie innych ostów lub wysokich bylin, takich jak mieszańce dziewanny czy głowaczek olbrzymi. Bardzo dobrze komponuje się również z wysokimi trawami (Panicum virgatum, Miscanthus sinensis), malwami różowymi i makami. Ta roślina będzie dobrze rosła w pobliżu punktów wodnych, pomagając umacniać ich brzegi.

Etymologia: „Dipsacus” wywodzi się z greckiego Dipsan akeomai, czyli „leczę pragnienie”. Po łacinie sylvestris oznacza „dziki, leśny”, a fullonum znaczy „sukienniczy”. Uprawiana odmiana szczeci o wydłużonych główkach i końcach wygiętych ku dołowi, Dipsacus sativus, była wykorzystywana w przemyśle wełnianym do ręcznego wykańczania sukna.