Len nowozelandzki Jack Spratt - Phormium x tenax

Tęgosz 'Jack Spratt', znany również jako tęgosz, to silnie rosnąca odmiana karłowa, bardzo przypominająca trawę o ciemnym ubarwieniu, która tworzy zachwycające kontrasty w zestawieniu z jaśniejszymi roślinami. Tworzy gęstą kępę liści cieńszych niż u innych odmian, wyprostowanych, a następnie łukowato wygiętych, o ciemnej, brązowopurpurowej barwie z czerwonymi, czekoladowymi i oliwkowozielonymi refleksami! Ta zimozielona bylina doskonale sprawdza się w naturalistycznych lub nowoczesnych, suchszych ogrodach, sadzona w grupach z roślinami okrywowymi o srebrzystych lub jasnozielonych liściach. Jej niewielkie rozmiary sprawiają, że nadaje się na obrzeża rabat oraz do małych przestrzeni, a także do uprawy w skrzyni lub doniczce na balkonie. Szczególnie egzotyczna, lubi łagodny klimat. Mrozoodporna do -7 °C, polecana jest do rejonów nadmorskich. Zapewnij jej stanowisko słoneczne, z przeciętną do wilgotnej i przede wszystkim dobrze przepuszczalną glebą.

Tęgosz 'Jack Spratt' należy do rodziny agawowatych. Jest zwartą formą gatunku Phormium tenax, największego z dwóch nowozelandzkich gatunków. Ta piękna bylina kłączowa tworzy niewielką, nierozłogową kępę. Ma prosty, wzniesiony pokrój i osiąga około 45 cm wysokości, zależnie od warunków uprawy, przy szerokości 50 cm. Liście są cienkie, lekko łukowato wygięte, bardzo długie, nieco sztywne i zaostrzone na końcach. Od maja do lipca, zależnie od klimatu, pojawiają się wysokie łodygi kwiatowe z czerwonymi kwiatami, górujące nad ulistnieniem. Kwiaty tworzą kłosy z wygiętymi, rurkowatymi kwiatami, które w miarę dojrzewania przybierają mniej lub bardziej intensywnie czerwoną barwę. Kwitnienie przyciąga niektóre ptaki i liczne owady zapylające.

Ten tęgosz ma dużą wartość ozdobną i doskonale nadaje się na rabaty lub do ogrodów skalnych w łagodnym klimacie. Posadzony jako soliter lub w grupie, porządkuje przestrzeń i nadaje ogrodowi bardzo egzotyczny charakter . Podobnie jak trawy, jest także wspaniałą byliną do nowoczesnego ogrodu o prostych, oszczędnych liniach. W chłodniejszych regionach możesz posadzić go w bardzo dużej donicy na tarasie lub balkonie, aby podziwiać jego okazały pokrój w sezonie, a na zimę przenieść do miejsca nieprzemarzającego, do nieogrzewanej szklarni lub słabo ogrzewanej werandy. W miejskim ogrodzie złagodzi betonowe konstrukcje, posadzony w dużych donicach lub skrzyniach. Aby stworzyć egzotyczną i kontrastową kompozycję, możesz zestawić go na przykład z Leptospermum scoparium, tworzącym różową do czerwonej kulę kwiatów latem, z Helichrysum rosmarinifolium 'Silver Jubilé', Pittosporum tenuifolium Tom Thum lub Olearia macrodonta 'Major' — roślinami pochodzącymi również z Oceanii, które podobnie jak on doskonale nadają się do uprawy nad morzem. Warto połączyć go z białym kwitnieniem niektórych posłonków ogrodowych i czystków albo ze srebrzystymi liśćmi roślin okrywowych, takich jak bylice i krwawniki. Kwasowe barwy dużych wilczomleczy podkreślą złote i zielone odcienie tych liści. Doskonale komponowałby się także z barwami rojników tworzących u jego stóp dywan.

Maorysi wykorzystują tęgosze tak jak my wykorzystujemy len — ze względu na ich włókna używane w przemyśle włókienniczym. To właśnie tej właściwości prawdopodobnie zawdzięczają swoją nazwę zwyczajową „tęgosz”.