Agave salmiana

Agave salmiana, nazywana czasem agawą Salma, należy do największych gatunków w obrębie rodzaju. Ta silnie wytwarzająca odrosty u podstawy roślina potrzebuje dużo miejsca, aby się rozrastać, stopniowo zajmując na przykład skarpę. Jej rozeta składa się z dużych, smukłych liści o elastycznym pokroju, lekko pofalowanych, z końcami wygiętymi ku środkowi. Liście mają piękny, ciemnozielony kolor i są uzbrojone w ciernie na całym obwodzie oraz na końcach. Dorosłe egzemplarze zakwitają dopiero po 15–25 latach, wytwarzając wtedy olbrzymi pęd kwiatostanowy. Następnie rozeta obumiera, pozostawiając miejsce odrostom. Średnio mrozoodporna, wymaga stanowiska słonecznego i bardzo przepuszczalnej gleby.

Agawy należą do rodziny agawowatych, obejmującej ponad 600 gatunków i około 20 rodzajów, z których wiele ma znaczenie ozdobne (jukka, kordylina, sansewieria, Nolina...). Pochodząca z Meksyku Agave salmiana występuje na całym obszarze centralnej części tego kraju. Tak duży zasięg występowania sprzyjał powstaniu kilku podgatunków botanicznych, przede wszystkim A. salmiana salmiana i A. salmiana crassispina (oba mają długie liście i osiągają duże rozmiary), a także A. salmiana ferox, rozpoznawalnego po agresywnych cierniach i mniej imponujących rozmiarach. Podgatunek crassispina jest najczęściej spotykaną formą w uprawie w Europie.
Podobnie jak bardzo rozpowszechniona agawa amerykańska,Agave salmiana należy do gatunków osiągających duże rozmiary. Jako dorosła roślina tworzy kępę o wysokości od 2,50 m do 3 m i szerokości od 3 m do 3,50 m. Rozeta nie zawdzięcza swojego uroku idealnej geometrii, jak u niektórych gatunków, lecz przeciwnie – luźnej, pełnej miękkich linii formie. Duże liście mają oczywiście sztywną konsystencję, ale dzięki eleganckim falowaniom wyglądają bardzo delikatnie. Przypominają kobry wyciągające się ku niebu, z końcami wygiętymi ku środkowi rośliny. Te ciemnozielone liście w młodości mają mocne, ciemnoczerwone ciernie, które z czasem stają się szarobrązowe, a u bardzo starych egzemplarzy zanikają, stając się niemal niegroźne. Liście przybierają kształt rynienki, z przekrojem mniej lub bardziej przypominającym literę V. Ich dwa sztywne, boczne brzegi łączą się na końcu blaszki liściowej, aby utworzyć długi cierń o długości od 8 do 12 cm, ciemnobrązowy i wyjątkowo kłujący. Co ciekawe, rozwijające się liście odciskają swój ślad na liściu znajdującym się poniżej, tworząc dość dekoracyjne wzory.
Gatunek ten jest ceniony przede wszystkim za piękne liście, ponieważ na jego kwitnienie trzeba czekać wiele lat. Po 15–25 latach rozeta wreszcie wytwarza spektakularny pęd kwiatostanowy, który wznosi się pionowo aż do wysokości 4 m. Rozgałęziony pęd tworzy duże wiechy kwiatów o długości około 6–7 cm, ściśle skupionych po dziesiątki w efektowne bukiety, w kolorze lekko zielonkawożółtym. Ten monokarpiczny gatunek agawy kwitnie tylko raz, po czym obumiera, pozostawiając miejsce odrostom u swojej podstawy.
Bardziej mrozoodporna niż agawa amerykańska, Agave salmiana znosi krótkotrwałe spadki temperatury do -10°C, a nawet do -12°C, pod warunkiem posadzenia w doskonale przepuszczalnej glebie. Zastój wody jest bowiem największym wrogiem sukulentów, ponieważ nasila skutki mrozu. Posadzenie na skarpie nadaje rozecie nachylenie, które ułatwia odpływ wody. Roślina ma duże wymagania dotyczące drenażu, ale nie jest wybredna pod względem rodzaju gleby. Doskonale odpowiada jej ubogie i suche podłoże.

Możliwa do uprawy w rejonach śródziemnomorskich i w najcieplejszych częściach południowo-zachodniej Polski, ta Agave salmiana doskonale ożywia suchą rabatę. Posadź w jej towarzystwie inne rośliny odpowiednie na suche stanowiska, takie jak jukki, bardzo dekoracyjne dzięki smukłym liściom i obfitemu kwitnieniu. Hesperaloe parviflora, bylina nazywana również juką czerwoną ze względu na wspaniałe koralowoczerwone pędy kwiatostanowe, będzie także doskonałym towarzystwem. Opuncje, czyli kaktusy o spłaszczonych pędach, również należą do roślin nieodłącznie kojarzących się z pustynnymi krainami. Wiele gatunków odznacza się bardzo dobrą mrozoodpornością, na przykład Opuntia engelmannii var. rastrera, która znosi mróz do -20°C!