Muehlenbeckia astonii

Muehlenbeckia astonii nazywa się również w swojej ojczyźnie, Nowej Zelandii, „shrubby tororaro” i „wiggy-wig bush” (dosłownie „perukowy krzew”). To krzew o liściach opadających na zimę, który mógłby znaleźć się na płótnie surrealistycznego malarza Maxa Ernsta, chętnie przedstawiającego na tle jałowego krajobrazu kłębowiska roślin o potarganych, powykręcanych sylwetkach. Ta niezwykła roślina tworzy chmurę o nieokreślonej, zmiennej barwie, wspartą na gęstej strukturze o zygzakowatym układzie. Po utracie liści, jesienią i zimą, smukłe, różnobarwne pędy nadają całości wygląd ogromnej peruki o oszałamiającej gamie kolorów. Roślina kwitnie latem, niepozornie, na zielono i biało. Po kwiatach na żeńskich egzemplarzach pojawiają się małe, jadalne orzechy, które być może stały się przyczyną nadania tej niezwykłej roślinie nazwy krzewiastej soczewicy. Ekstrawagancki i niezwykle graficzny, jest to również krzew kontrastowy, cenny przy tworzeniu zaskakujących żywopłotów w suchych i nadmorskich ogrodach. Ponieważ dobrze nadaje się do sztuki topiarnej, można go formować zgodnie z wszelkimi fantazjami kreatywnego ogrodnika!

Muehlenbeckia astonii to roślina z rodziny rdestowatych, spokrewniona ze szczawiem i rdestem. Ten krzew, zagrożony wyginięciem na obszarach swojego naturalnego występowania, jest endemitem niewielkich terenów położonych na południowym krańcu Wyspy Północnej, na wschodnim wybrzeżu Wyspy Południowej oraz w południowo-wschodniej części półwyspu Banksa. Często spotyka się go na obrzeżach lasów, zwłaszcza w korytach cieków wodnych, na aluwialnych tarasach oraz na górujących nad nimi skalnych ścianach. Ten krzew dwupienny występuje w postaci odrębnych egzemplarzy żeńskich, wytwarzających płodne kwiaty żeńskie, oraz męskich, na których pojawiają się kwiaty męskie.

Jest to roślina na przepuszczalne, suche gleby, mrozoodporna do -10/-12 °C, doskonale tolerująca wiatr i aerozol morski. Krzew ten ma ogólnie zaokrąglony, gęsto krzaczasty pokrój, wsparty na licznych smukłych gałązkach rosnących zygzakowato. Ich odcienie, od czerwonobrązowych po pomarańczowoczerwone i fioletowawe, są szczególnie efektowne jesienią i zimą. Rośnie dość szybko. Dorosły egzemplarz osiąga średnio 1,50 m we wszystkich kierunkach, ale w zależności od klimatu i przy osłonie przed silnymi wiatrami może dorosnąć do 2 m, a nawet więcej. Jego liście opadające na zimę są bardzo małe, mają długość kilku mm i sercowaty kształt. Skupiają się w gronach po dwa lub trzy i są rozmieszczone naprzemiennie wzdłuż pędów. Mają średniozieloną barwę. W naszych warunkach klimatycznych kwitnienie przypada na sierpień i wrzesień. Kwiaty są drobniutkie, zebrane w bukiety po 2–4 sztuki o średnicy mniejszej niż 1 cm. Ich barwa jest mniej lub bardziej zielonkawa, biała albo biało-różowa. Owocowanie na żeńskich egzemplarzach, w obecności egzemplarzy męskich, przybiera postać małych, trójkanciastych owoców o średnicy 3–4 mm i czarnej barwie. Ich jadalny miąższ ma smak nieco przypominający liczi.

Wyobraź sobie żywopłot lub tył rabaty tworzący prawdziwą mgłę w odcieniach starej czerwieni, spalonej pomarańczy lub bordowego koloru, a wiosną przybierający nieco nieokreśloną, brązowozieloną barwę. Jeśli cenisz naszego rodzimego perukowca, Cotinus, z pewnością zachwyci Cię również Muehlenbeckia astonii. Jeśli pozwala na to klimat, ten rzadki już w Nowej Zelandii krzew zasługuje na drugą szansę w naszych suchych lub nadmorskich ogrodach. Miłośnicy graficznych roślin mogą zestawić go z Sarcopoterium spinosum, krzewem tworzącym duże, bardzo cierniste poduszki na terenach suchych. Spodoba się także miłośnikom topiarów oraz stylizowanych i minimalistycznych kompozycji: doskonale znosi cięcie, dlatego można go również uprawiać w pojemniku, formując w regularne kule lub antyczne piramidy, zgodnie z upodobaniami każdego ogrodnika. W ten sposób powstaje kompozycja, która zachwyci wszystkich odwiedzających. Roślina o wyrazistej fakturze najlepiej prezentuje się w zestawieniu z uzupełniającymi ją roślinami, takimi jak Phormium tenax 'Purpureum', wysokie trawy (Panicum, Miscanthus) lub skromniejsze „trawy” o efektownym kwitnieniu, jak Muhlenbergia capillaris czy Stipa. W ogrodzie o łagodnym klimacie lub położonym nad morzem dobrymi towarzyszami tej niezwykle ujmującej rośliny będą również piękne australijskie krzewy, takie jak Westringia fruticosa, Leptospermum, a także Grevillea i Melaleuca.