Murraya paniculata - Murraja wiechowata

Murraja wiechowata, nazywana także chińskim bukszpanem lub jaśminem drzewiastym, to pochodzący z Azji zimozielony krzew, bardzo obficie kwitnący, należący do rodziny rutowatych, od której przejął intensywny zapach kwiatów. W tropikach tworzy duży krzew o zaokrąglonym pokroju, jednak w najlepiej chronionych przed chłodem ogrodach Lazurowego Wybrzeża zachowuje mniejsze rozmiary. Jest bardzo mało mrozoodporny, nie toleruje mrozu i praktycznie wszędzie uprawia się go w pojemniku. Jego drobne, bardzo pachnące kwiaty szybko przekwitają, lecz pojawiają się falami przez długi czas. Uprawiaj go w słońcu, regularnie podlewaj i przenieś do wnętrza przed pierwszymi przymrozkami.

Chiński bukszpan, potoczna nazwa tej murraji, to roślina z rodziny rutowatych, obejmującej ponad 150 rodzajów, w tym dużą grupę cytrusów oraz popularne rośliny ozdobne, takie jak Choysia ternata (czojsia). Murraya paniculata pochodzi z tropikalnej Azji, a jej naturalny zasięg rozszerzył się następnie przez Malezję na Australię oraz wyspy południowo-zachodniego Pacyfiku. W tych rejonach rośnie w górskich lasach, od poziomu morza do wysokości 1300 m. Tworząc duży krzew o wysokości do 6 m, a nawet większy, zwykle kwitnie od kwietnia do października, falami. Kwiaty utrzymują się zaledwie jeden dzień, ich płatki opadają wczesnym rankiem, a zapach jest niezwykle intensywny.

Murraya paniculata to piękna roślina zimozielona, przez cały rok przyciągająca uwagę bardzo dekoracyjnymi liśćmi. Początkowo rośnie dość szybko, lecz w kolejnych latach tempo wzrostu nieco spada. Gałęzie mają korę od jasnoszarej do szarobiałej, która z wiekiem zaczyna się złuszczać na głównym pędzie. Naprzemianległe, złożone liście są nieparzystopierzaste i składają się z 3–7 lub 9 owalnych do eliptycznych listków, osiągających do 10 cm długości. Mają ciemnozielony kolor i błyszczącą powierzchnię, podobnie jak u wielu innych roślin z rodziny rutowatych. Ta ciemna masa liści stanowi oprawę dla śnieżnobiałych kwiatów, które wyraźnie się na jej tle wyróżniają. Drobne kwiaty o średnicy około 3 cm mają korony złożone z 5 owalnych do lancetowatych płatków i przypominają kwiaty cytrusów. Są pięciokrotne, mają 5 drobnych działek kielicha oraz 10 pręcików w kolorze białym do żółtawego. Kwitnienie trwa kilka miesięcy, od wiosny do lata, i powtarza się falami. Kwiaty są bardzo pachnące i roztaczają przyjemny cytrusowy aromat. Następnie przekształcają się w drobne, gruszkowate owoce, które dojrzewają od pomarańczowej do czerwonej barwy.
Tropikalne pochodzenie tej rośliny przekłada się na jej niewielką mrozoodporność. Murraya wytrzymuje krótkotrwałe spadki temperatury do około -2 °C, co ogranicza możliwość jej uprawy w gruncie do najłagodniejszych rejonów Lazurowego Wybrzeża, takich jak Menton i Monako, oraz kilku miejsc dobrze chronionych przed mrozem. W takich warunkach utworzy znacznie niższy krzew, o wysokości zaledwie 2–3 m i nieco mniejszej szerokości, o zaokrąglonym, lekko wyprostowanym pokroju, dobrze nadającym się na żywopłoty.

W ogrodzie tę Murraya paniculata można zestawić na przykład z Boronia heterophylla Carousel, uroczym australijskim krzewem o jaskraworóżowych kwiatach, lub z Galvezia speciosa, krzewinką o rurkowatych, intensywnie czerwonych kwiatach. Na tarasie lub balkonie można otoczyć ją ołownikiem uszkowatym, który długo kwitnie i zachwyca niezwykłą błękitną barwą kwiatów. Można ją również posadzić obok Solanum rantonetti, o długim kwitnieniu i fioletowych kwiatach z żółtym środkiem. Roślinę tę można także formować jako bonsai, ponieważ wielkość jej liści i kwiatów dobrze pasuje do miniaturowego pokroju.