Głóg jednoszyjkowy Variegata

Crataegus monogyna ‘Variegata’ to bardzo mrozoodmiana i niewymagająca odmiana głogu, o umiarkowanym wzroście, wyróżniająca się zielonymi, pstrymi liśćmi z kremowobiałym obrzeżeniem. Idealne do małych ogrodów, to niewielkie drzewo rozświetla wiosnę pięknymi białymi kwiatami. Wytwarza również małe czerwone owoce, które utrzymują się przez całą zimę i stanowią przysmak dla ptaków oraz dzikich zwierząt. Najlepiej rośnie w żyznej, dobrze przepuszczalnej glebie, obojętnej lub lekko wapiennej, nie toleruje natomiast podłoża zbyt suchego ani nadmiernie wilgotnego.

Crataegus monogyna, znany pod nazwami głóg jednoszyjkowy, głóg jednosłupkowy lub głóg, to gatunek pochodzący z Europy Środkowej i Południowej, gdzie rośnie w lasach liściastych lub mieszanych, w widnych zadrzewieniach, na ich obrzeżach, a nawet na terenach otwartych, takich jak łąki. Ta roślina ozdobna idealnie nadaje się do sadzenia w formie żywopłotu. Należy do rodziny różowatych, podobnie jak róża dzika i śliwa. Jest to długowieczny, ciernisty krzew o bardzo twardym drewnie, osiągający w dojrzałym wieku 10 m wysokości i 6 m szerokości, o krzaczastym, gęstym pokroju. Nazwa Crataegus wywodzi się od greckiego słowa kratos, oznaczającego „odporny”. Dawniej drewna głogu używano do cięcia kloców przeznaczonych do wykonywania wyroków na skazanych. Nazwa monogyna pochodzi natomiast od greckich słów monos, oznaczającego „jeden, jedyny”, oraz gunaikos, czyli „o jednym zalążku lub jednym szyjku słupka”. Ta cecha odróżnia go od Crataegus laevigata, który ma 2 lub 3 szyjki słupka, a w konsekwencji także 2 lub 3 pestki w owocu. W Bretanii, gdzie jest bardzo rozpowszechniony, nazywa się go spern gwen, co oznacza „biały cierń” i nawiązuje do jasnego drewna, odróżniającego go od spern du, czyli tarniny lub śliwy tarniny (Prunus spinosa) o czarnym drewnie.

Odmianę ‘Variegata’ wyselekcjonowano ze względu na piękne i oryginalne, pstre liście z białym zabarwieniem. Rośnie w umiarkowanym tempie i tworzy niewielkie drzewo o wzniesionym i rozłożystym pokroju, z krzaczastą kępą, osiągające w dojrzałym wieku 3–4 m wysokości i 2–3 m szerokości. U młodych roślin kora pędów jest gładka, brązowa i czerwonawa, z wiekiem staje się łuszcząca i ciemniejsza. Roślina wytwarza kilka rodzajów pędów. Niektóre są długie i mają liczne liście, inne są krótsze, bezlistne, tworzące cierń, a jeszcze inne, o pośredniej długości wynoszącej około dziesięciu centymetrów, są ulistnione i zakończone cierniem. Liście i kwiaty pojawiają się niemal jednocześnie, w kwietniu. Jej liście opadające na zimę są ułożone naprzemianlegle i złożone z prostych, jajowatych liści o długości od 2 do 5 cm, z 3, 5 lub 7 ząbkowanymi klapami. Są błyszczące, ciemnozielone, z szerokim kremowobiałym przebarwieniem, a jesienią przybierają czerwono-pomarańczowe barwy. Jej pojedyncze, pachnące kwiaty są zebrane w małe bukiety po 6–12 kwiatów o średnicy od 10 do 20 mm, zwykle białe, ale niekiedy różowobiałe. Korony kwiatów składają się z 5 zaokrąglonych płatków oraz licznych pręcików z jasnoróżowymi, z czasem purpurowiejącymi pylnikami, otaczającymi pojedynczą szyjkę słupka z zalążnią, z której powstanie tylko jedno nasiono. We wrześniu i październiku pojawiają się błyszczące czerwone owoce, jajowate, o długości około 10 mm i średnicy od 5 do 8 mm, nazywane głogowymi owocami. Są niejadalne dla człowieka, ale bardzo chętnie zjadają je ptaki.

Warto wiedzieć: Głóg jednoszyjkowy krzyżuje się z Crataegus laevigata (głogiem dwuszyjkowym). Dawniej drzewo to kojarzono z 1 maja, szczególnie w Turenii. W średniowieczu używano go jako środka uspokajającego w leczeniu napadów dny moczanowej i zapalenia opłucnej. Uwaga na przedawkowanie, które może powodować zaburzenia sercowo-naczyniowe. Jego drewna używa się jako opału, a dawniej wykorzystywano je także do wyrobu części metalowych i w drobnym stolarstwie.

Głóg jest bardzo wytrzymałym krzewem, mrozoodpornym do -30 °C.  Przystosowuje się do szerokiej gamy gleb, jeśli są dobrze przepuszczalne, ale nie nazbyt suche, również wapienne. Odpowiada mu stanowisko słoneczne lub półcieniste, a w lutym wystarczy mu cięcie korygujące.  Dzięki umiarkowanemu wzrostowi krzew ten pasuje do każdego rodzaju ogrodu, zarówno jako soliter, jak i na rabacie. Jest odporny na zanieczyszczenia i zasolenie powodowane przez morską bryzę, dlatego doskonale nadaje się do ogrodów miejskich i położonych w rejonach nadmorskich. Wniesie do ogrodu wyrafinowanie i elegancję. Możesz posadzić go w ekologicznym żywopłocie razem z ognikami, jabłoniami purpurowymi, irgami, gruszą polną, pigwowcem lub  trzmieliną pospolitą na przykład. W ten sposób zapewnisz schronienie i pożywienie licznym owadom, ptakom oraz małym ssakom.