Olsza czarna Incisa

Olsza czarna 'Incisa', nazywana również olszą czarną, to odmiana o nietypowych liściach. Jej bardzo małe, eliptyczne liście, długości od 2 do 4 cm, przypominają liście głogu. Jej brązowe gałązki już w marcu, jeszcze przed pojawieniem się liści, ozdabiają liczne kotki o barwie od żółtozielonej do brązowej, zwisające i bardzo dekoracyjne. To niewielkie, niezwykle eleganckie drzewo o bardzo wolnym wzroście, odpowiednie do małych ogrodów, jest ponadto wyjątkowo odporne na choroby i szkodniki. Doskonale rośnie na podmokłych i ubogich glebach, na których czasem jako jedyne potrafi się utrzymać.

W surowym klimacie oraz na ubogich, podmokłych i pozbawionych powietrza glebach olsza czarna o lekkim, odpornym na gnicie drewnie króluje niepodzielnie. To liściaste drzewo z rodziny brzozowatych jest szeroko rozpowszechnione w rodzimej florze Europy, aż po Skandynawię. Jest jednym z nielicznych gatunków zdolnych rosnąć od chłodniejszych regionów aż po wybrzeża Morza Śródziemnego, zawsze w pobliżu wody. Bywa również nazywana olszą lub olszyną. Odmiana 'Incisa' wyróżnia się przede wszystkim małymi liśćmi przypominającymi liście głogu. Jest to niewielkie drzewo o piramidalnym, luźnym pokroju, osiągające w wieku dojrzałym zaledwie 3–4 m wysokości i około 2 m szerokości. Rośnie dość wolno. Jego liście są jasne, żywozielone, od spodu jeszcze jaśniejsze i lekko lepkie w dotyku, szczególnie gdy są młode. Pąki mają fioletową barwę i również są lepkie, zwłaszcza zimą. Wiosenny kwiatostan ma postać niewielkiego stożka zwanego szyszką, długości 2 cm, zawierającego maleńkie, oskrzydlone owoce roznoszone przez wiatr. Drzewo to długo zachowuje liście.

Jako gatunek pionierski, uwielbiający wodę niezależnie od jej pochodzenia, olsza czarna może być sadzona jako soliter, w grupie lub wykorzystywana do umacniania brzegów strumieni i naturalnych stawów, a także na podmokłych, kwaśnych glebach wilgotnych podszytów leśnych. Należy sadzić ją z dala od fundamentów i budynków, ponieważ jej niezwykle silnie rozwinięty system korzeniowy, sięgający do 4 m w głąb ziemi, może zatykać przewody doprowadzające wodę pitną. Posadź olszę czarną 'Incisa' razem z krzewami lub drzewami o podobnych wymaganiach, takimi jak błotnia leśna czy cypryśnik błotny. U jej stóp posadź paprocie, takie jak onoklea wrażliwa, na neutralnej do kwaśnej, wilgotnej glebie, w słońcu lub półcieniu. To niewielkie, eleganckie drzewo idealnie nadaje się do kompozycji nadwodnych i bagiennych, w jasnym cieniu lub na słońcu.

Olsza czarna jest również drzewem użytkowym, wykorzystywanym w leśnictwie do przygotowania i poprawy gleby przed sadzeniem topoli. Leśnicy uznają ją za nawóz zielony, ponieważ oczyszcza i wzbogaca glebę, w której rośnie, a jej korzenie przekształcają azot atmosferyczny w białka roślinne. Jej drewno, niemal odporne na gnicie w wodzie, było dawniej wykorzystywane do budowy podziemnych przewodów wodnych i rowów. Przypuszcza się, że znaczna część Wenecji została wzniesiona na palach z drewna olszowego.