Czystek monpelijski (nasiona) - Cistus monspeliensis

Czystek monspelijski, czyli Cistus monspeliensis, to zimozielony krzew śródziemnomorski, ceniony za urocze, białe kwitnienie wiosną oraz dobrą odporność na mróz. Jest rośliną gleb ubogich i suchych, dobrze znoszącą podłoża wapienne. Doskonale sprawdzi się w śródziemnomorskich ogrodach bez podlewania, na skalniakach i w grupach krzewów.

Należący do rodziny czystkowatych Cistus monspeliensis pochodzi z zachodniej części basenu Morza Śródziemnego, obejmującej regiony południowej Europy, Afrykę Północną i Wyspy Kanaryjskie. Jego epitet gatunkowy „monspeliensis” nawiązuje do francuskiego miasta Montpellier, gdzie roślina ta występuje licznie. Krzew rośnie szybko, ale nie żyje zbyt długo — zwykle około 10–12 lat. Osiąga około 90 cm wysokości i podobną szerokość. Ma kulisty, krzaczasty pokrój oraz owłosione, lepkie gałązki. Młode wiosenne pędy są lepkie i przyjemnie aromatyczne. Liście, bez ogonków, lancetowate do równowąskich, osiągające do 5 cm długości, są szorstkie, siatkowate i trójnerwowe, a ich brzegi są podwinięte. W przypadku silnej suszy liście mogą częściowo opadać pod koniec lata. Kwitnienie, przypadające od maja do czerwca, tworzą bardzo liczne białe kwiaty o średnicy od 2 do 3 centymetrów, zebrane w jednostronne grona po 2–8 kwiatów. Każdy kwiat ma pięć owalnych działek kielicha i pięć płatków nieco dłuższych od kielicha. Owocem jest zaokrąglona, pięciokomorowa torebka zawierająca lekko szorstkie nasiona. System korzeniowy jest przystosowany do gleb ubogich i dobrze przepuszczalnych, dzięki czemu roślina może znosić warunki suszy.
Tradycyjnie w niektórych regionach nadziemne części Cistus monspeliensis wykorzystuje się ze względu na ich właściwości lecznicze, między innymi w leczeniu astmy, a także — podobno — jako afrodyzjak.

Czystek monspelijski doskonale sprawdza się w śródziemnomorskich grupach roślin, na skalniakach oraz jako obwódka słonecznych ścieżek. Aby stworzyć spójną kompozycję, można połączyć go z innymi czystkami, takimi jak Cistus purpureus i Cistus salviifolius, a także z Phlomis purpurea i Teucrium fruticans 'Azureum'. Rośliny te mają podobne wymagania uprawowe i wprowadzają do suchego ogrodu piękną różnorodność barw i faktur.