Pitaja - Hylocereus megalanthus

Pitaja, czyli żółty smoczy owoc, znana pod łacińską nazwą Hylocereus megalanthus, to epifityczny kaktus o pnącym lub płożącym pokroju, pokryty krótkimi i cienkimi kolcami. Roślina wytwarza prawdopodobnie największy kwiat spośród wszystkich kaktusów. Krótkotrwały, rozwija się po zapadnięciu zmroku. Jej łuskowate owoce, nazywane pitają lub smoczym owocem, które można czasami spotkać na stoiskach z egzotycznymi owocami, mają żółtą skórkę, biały miąższ i drobne czarne nasiona. To bardzo wrażliwa na chłód roślina, która zimą wymaga co najmniej 10 °C i w naszych warunkach trudno kwitnie, choć jest to możliwe przy idealnych warunkach uprawy. W naszym klimacie nie należy spodziewać się jej owoców. Uprawia się ją w pełnym słońcu, w doniczce przenoszonej na zimę do pomieszczenia, w szklarni lub na werandzie. Potrzebuje podpory lub siatki, po której mogą rozrastać się jej rozgałęzione pędy.

Hylocereus megalanthus ma synonimy Cereus megalanthus oraz Selenicereus megalanthus. Spotyka się ją również pod nazwą Pitaya amarilla. Gatunek ten należy do rodziny kaktusowatych. Pochodzi z Antyli i tropikalnej części Ameryki: Kolumbii, Kostaryki, Ekwadoru, Nikaragui, Panamy i Peru. Występuje w lasach tropikalnych; jest rośliną epifityczną i kserofityczną. Ten duży kaktus tworzy silnie rozgałęzione pnącze, które może osiągać 4 m długości i szerokości. Jego pędy mogą płożyć się po ziemi, wspinać się lub zwisać. Pędy często mają zaledwie 1,5 cm grubości i wytwarzają korzenie powietrzne. Kaktus ten kwitnie wyłącznie po zapadnięciu zmroku, latem i jesienią: rozwija się duży, biało-żółty, rurkowaty, pachnący i nektarodajny kwiat, który jednak jest krótkotrwały. Zaczyna się otwierać około godziny 21.00 i w pełni rozwija się około północy. Lejkowaty kwiat ma do 30 cm średnicy i roztacza waniliowy zapach. Pręcików jest wiele; są żółte i osadzone w dwóch strefach. Szyjka słupka jest żółta, a liczne płaty znamienia – zielone. Aby w naturalnym środowisku wytworzyć owoce, roślina, samosterylna, potrzebuje rośliny towarzyszącej i zapylacza. Do zapłodnienia kwiatów przyczyniają się nietoperze. Żółty owoc, pitaja, jest jajowaty i łuskowaty, a jego średnica wynosi około 10 cm. W środku znajduje się biały miąższ z mnóstwem drobnych czarnych nasion. Jest niskokaloryczny, bardzo orzeźwiający oraz bogaty w witaminy i przeciwutleniacze.

Pitaja potrzebuje gleby jednocześnie piaszczystej, żwirowej i próchnicznej. W uprawie zewnętrznej toleruje pełne słońce, pod warunkiem zapewnienia wysokiej wilgotności powietrza oraz ciepłego, osłoniętego stanowiska. Uzyskanie kwitnienia jest trudne i zależy od warunków uprawy. W pomieszczeniach przez cały rok potrzebuje jasnego otoczenia i wysokiej wilgotności powietrza. Bardzo dobrze znosi ciepło i toleruje minimalną temperaturę -2 °C przez krótkie okresy. Zimą najlepiej utrzymywać ją w temperaturze od 10 do 11 °C.

W przeciwieństwie do innych kaktusów gatunek ten należy traktować raczej jak roślinę tropikalną lub subtropikalną, dlatego powinien mieć zapewnione idealnie ciepłe i wilgotne warunki.