Żeleźniak kaszmirski - Phlomis cashmeriana

Żeleźniak kaszmirski to bardzo mrozoodporna, niesłusznie mało znana bylina pochodząca z najbardziej suchych regionów zachodnich Himalajów i Kaszmiru. Roślina tworzy rozłożyste, krzaczaste kępy pięknych lancetowatych liści w szarozielonym kolorze, o srebrzystym, wełnistym spodzie. Na początku lata wyrastają z nich krótkie, lecz liczne ulistnione pędy kwiatostanowe, które w górnej części tworzą okółki drobnych kwiatów w jasnym lilioworóżowym kolorze. W ogrodzie będzie dobrze rosła na słońcu, w półcieniu, a nawet w cieniu, w głębokiej i dobrze przepuszczalnej glebie. Zadowoli się wodą opadową, nawet jeśli latem jest jej niewiele.

Żeleźniaki to krzewy lub byliny należące do rodziny jasnotowatych, podobnie jak lawendy. Ten w większości pochodzący z obszarów subśródziemnomorskich rodzaj wyróżnia się niezwykłą różnorodnością, jednak jest rzadko spotykany we francuskich ogrodach, mimo wytrzymałości i zdolności adaptacyjnych około 40 tworzących go gatunków. W przeciwieństwie do wielu innych roślin klimatu śródziemnomorskiego dobrze się starzeją i przez wiele lat rosną bez pielęgnacji.

Żeleźniak kaszmirski, nazywany również żeleźniakiem z Kaszmiru, to liściasta bylina zielna występująca na górzystych i słabo nawadnianych obszarach Afganistanu, Pakistanu oraz skrajnie zachodnich terenach Chin. Roślina rozprzestrzenia się za pomocą silnych, zdrewniałych, nierozłogowych kłączy i od wiosny tworzy kępy o wysokości od 60 do 100 cm, osiągające około 60 cm szerokości. W zależności od klimatu kwitnie od maja do lipca, czasami aż do września, jeśli pozwalają na to warunki. W regionach, w których lata są suche, roślina przechodzi w stan spoczynku podczas najcieplejszych miesięcy. Kwiatostany złożone z okółków tworzą drobne, liliowe lub delikatnie różowe kwiaty w kształcie hełmu, regularnie rozmieszczone w piętrowych koronach w górnej części pędu kwiatostanowego. Piękne, podłużne, lancetowate do prawie sercowatych liście, długości od 10 do 16 cm i szerokości od 2 do 5 cm, są całobrzegie i grube, z lekko ząbkowanym brzegiem. Ich wierzch ma delikatny szarozielony kolor i jest słabo owłosiony. Spód liści jest silnie kutnerowaty, niemal biały. Ulistnienie często zanika już we wrześniu, aby odrodzić się dopiero w marcu lub kwietniu.

Żeleźniak kaszmirski to wytrzymała i łatwa w uprawie roślina, nadająca się na każde stanowisko, do sadzenia na rabatach lub w ogrodach skalnych. To znakomita bylina do ciepłego i suchego latem klimatu. Nie gardzi również nieco świeższą glebą, pod warunkiem że pozostaje ona idealnie pulchna i przepuszczalna. W półcieniu można zestawić go z akantami, barwinkami i bluszczami, nad którymi z łatwością zapanuje. Jego gęsty pokrój będzie harmonizował z zaokrąglonymi krzewami, takimi jak bylice, kaliny wawrzynowate, Myrtus communis, Phillyrea czy czojsia. Rośnie również na słonecznych rabatach, w towarzystwie werben oszczepowatych, dzwonków, szałwii krzewiastych, lawend, kocimiętek i przywrotników.