Jabłoń Antonówka Zwykła

Jabłoń 'Antonówka Zwykła' to bardzo stara rosyjska odmiana, mrozoodporna i mało wymagająca w uprawie. Jest przede wszystkim bardzo mało podatna na parcha i mączniaka prawdziwego, a jej owoce mają średni kaliber i początkowo zielonkawą barwę, która w miarę dojrzewania przechodzi w żółtą. Miąższ jest soczysty i chrupiący, bardzo aromatyczny, ale także mocno kwaśny, dlatego wykorzystuje się ją raczej w kuchni niż do bezpośredniego spożycia. Drzewo rośnie wolno lub umiarkowanie szybko i potrzebuje w pobliżu innego drzewa będącego zapylaczem, aby mogło wydawać owoce. Odmiana ta dość silnie owocuje przemiennie, co oznacza, że wielkość zbiorów zmienia się z roku na rok.

Jabłoń należy do bardzo licznej rodziny różowatych, obejmującej większość naszych pozostałych rodzajów roślin sadowniczych (drzewa i rośliny jagodowe, takie jak maliny...), liczne dzikie gatunki naszych lasów i terenów wiejskich, a także wiele roślin ozdobnych, zielnych i zdrewniałych, w tym oczywiście róż. Rodzaj Malus obejmuje około czterdziestu gatunków, wśród nich jabłoń domową, czyli Malus domestica (której synonimami są także Malus communis i Malus pumila). Uprawiana od starożytności (Rzymianie znali już 29 różnych odmian), jabłoń występuje obecnie w około 20 000 odmian!
Jabłoń 'Antonówka Zwykła' pochodzi z zimnych regionów Rosji, a jej dokładne pochodzenie zatarło się w ciągu minionych stuleci. Zainteresuje więc przede wszystkim miłośników starych odmian, które mają wiele zalet, ale także wad nieobecnych już u nowoczesnych odmian poddanych ulepszeniom genetycznym. Rośnie wolno lub umiarkowanie szybko i tworzy niewielkie drzewo o wysokości około 4 m, z luźną, rozłożystą i lekko spłaszczoną koroną. Pień może czasem rosnąć nieco krzywo, co w połączeniu z kulistą koroną nadaje roślinie rustykalny i oryginalny pokrój. Ta jabłoń zaczyna owocować późno, zazwyczaj po 5–7 latach od posadzenia, dlatego trzeba uzbroić się w cierpliwość. Gałązki pokrywają duże, owalne liście w dość ciemnozielonym kolorze, z drobno ząbkowanym brzegiem. Dość późne kwitnienie pojawia się pod koniec kwietnia lub w maju, zależnie od klimatu, tworząc typowe dla tego gatunku niewielkie, biało-różowe i bardzo urocze kwiaty. Są one dzięki temu mniej narażone na ryzyko przemarznięcia, co ma znaczenie w rejonach, w których często występują wiosenne przymrozki. Ponieważ odmiana jest samosterylna, aby uzyskać plon, trzeba posadzić w pobliżu inne drzewo, które ją zapyli. Na szczęście bardzo wiele odmian może pełnić tę funkcję, między innymi Akane, Alkmene, Kalwila Biała, Cortland, Charłamówka, Elstar, Empire, Fiesta, Fuji, Glogierówka, Gloster, Grafsztynek Czerwony, Granny Smith, Papierówka, James Grieve, Jonathan, Lobo, McIntosh, Red Delicious, Wealthy... wybór odpowiedniego towarzysza jest więc naprawdę ogromny! Owoce mają zazwyczaj średni kaliber, czasem nawet mały, i w niektórych latach pojawiają się bardzo licznie, a w innych jest ich znacznie mniej. Odmiana ta rzeczywiście dość silnie owocuje przemiennie, co oznacza, że po roku obfitego plonowania następuje rok znacznie słabszy, ponieważ roślina potrzebuje odpocząć po włożonym wysiłku.
Owoce wykazują pewną zmienność pod względem morfologii: niektóre są idealnie kuliste, inne lekko wydłużone, a jeszcze inne dość spłaszczone. Początkowo jasnozielone, w miarę dojrzewania żółkną, a nawet mogą pokryć się delikatnym różowopomarańczowym rumieńcem. Gładka i błyszcząca skórka chroni chrupiący, soczysty i aromatyczny miąższ (niektórzy wyczuwają w nim charakterystyczny zapach cukierków), który jest dość kwaśny. Z tego powodu owoce rzadko spożywa się na surowo, częściej wykorzystuje się je do przygotowywania tart i dodatków do dań, a także przetworów lub soków. Nie nadają się do długiego przechowywania, dlatego trzeba je szybko wykorzystać po zbiorach, które rozpoczynają się na początku września i trwają do października.

Bardzo mrozoodporna i łatwa w uprawie, mało podatna na choroby, z wyjątkiem zarazy ogniowej, 'Antonówka Zwykła' nie dorównuje oczywiście nowoczesnym hybrydom i nie jest odmianą, od której najlepiej zaczynać zakładanie sadu, ale spodoba się miłośnikom posiadającym sad złożony ze starych odmian. Może jej towarzyszyć śliwa 'Bleue de Belgique', której owoce mają soczysty, bardzo słodki miąższ i od połowy XIX wieku cieszą się uznaniem naszych belgijskich przyjaciół. Grusza jest oczywiście nieodzownym elementem każdego szanującego się sadu. Nie można też zapominać o owocach jagodowych: czarnych porzeczkach, malinach i innych porzeczkach, które pozwalają urozmaicić przyjemności dla podniebienia...