Cussonia spicata - Drzewo kapustne

Cussonia spicata, nazywana przez anglojęzycznych ogrodników „Cabbage Tree” (drzewem kapuścianym), to oryginalne i ozdobne drzewo pochodzące z południowej Afryki, cenione za odporność na suszę. Ma wyjątkowy pokrój, z nabrzmiałym pniem i liśćmi ułożonymi parasolowato na końcach grubych gałęzi. Dzięki bujnemu ulistnieniu i niezwykłemu kwitnieniu w kłosach doskonale prezentuje się w ogrodach egzotycznych lub śródziemnomorskich, a także w pojemniku. Jest rośliną wrażliwą na mróz, którą można uprawiać w otwartym gruncie w ogrodach nadmorskich, gdzie przymrozki są rzadkie i niezbyt silne. Wymaga zimowej osłony.

Cussonia spicata należy do rodziny araliowatych i jest blisko spokrewniona z aralią wysoką. Ten gatunek botaniczny pochodzi z suchych regionów Afryki Subsaharyjskiej, od Republiki Południowej Afryki po Zimbabwe. Występuje tam na sawannach i skalistych wychodniach. W naturze tworzy drzewo osiągające od 10 do 15 m wysokości. W otwartym gruncie, w naszych nadmorskich ogrodach, może osiągnąć od 6 do 10 m wysokości i szerokość korony od 3 do 5 m. W doniczce roślina pozostaje mniejsza, a jej wysokość jest zazwyczaj ograniczona do 2–3 m.

Cussonia spicata wykształca pień często nabrzmiały u podstawy, który magazynuje wodę w okresach suszy. Kora na młodych gałęziach jest szarawa, a na pniu i starszych gałęziach żółtawa i głęboko spękana. Ulistnienie jest zimozielone lub częściowo sezonowe, zależnie od klimatu. Liście skupiają się na końcach grubych gałęzi, tworząc gęstą, zaokrągloną koronę. Są bardzo duże, osiągają do 70 cm średnicy i wyrastają na ogonkach liściowych o długości od 40 do 60 cm. Mają błyszczącą powierzchnię i barwę od szarozielonej do niebieskozielonej. Każdy liść dłoniasty składa się z 5–9 klap o długości od 20 do 35 cm, nieregularnie i głęboko wcinanych. Listki osiągają od 6 do 15 cm długości i 4 cm szerokości, a ich brzegi są ząbkowane. Młode ulistnienie ma inny wygląd — liście są całobrzegie lub słabo podzielone. Roślina wytwarza sterczące, cylindryczne kwiatostany w kłosach, zebrane w grupy po 8–12, przypominające kandelabry na końcach gałęzi. Każdy kłos, osiągający do 20 cm długości, składa się z licznych drobnych zielonożółtych kwiatów o niezbyt przyjemnym zapachu. To kwitnienie trwa od wiosny do jesieni, zależnie od klimatu, na dojrzałych roślinach. Po zapyleniu powstają drobne owoce jajowate, purpurowe do czarnych po dojrzeniu, o średnicy od 5 do 6 mm. Są chętnie zjadane przez niektóre ptaki. Cussonia spicata jest mrozoodporna do około -5 °C w krótkotrwałych spadkach temperatury, gdy jest dorosła i rośnie w suchej glebie. Jej wzrost jest szybki, szczególnie w ciepłych i bardzo słonecznych warunkach. Jej system korzeniowy jest płytki i bardzo ekspansywny; w otwartym gruncie należy sadzić ją z dala od murów, ogrodzeń, rur kanalizacyjnych itp.

W sprzyjającym klimacie Cussonia spicata jest idealną rośliną do stworzenia centralnego punktu w suchym ogrodzie lub na dużej rabacie skalnej, dzięki wyjątkowemu, architektonicznemu pokrojowi. Bardzo dobrze nadaje się również do uprawy w pojemniku, którym można ozdobić tarasy i balkony. Zimą znajdzie schronienie w słabo ogrzewanej werandzie wraz z baobabem afrykańskim. W ogrodzie warto zestawić ją z agawą amerykańską, juką wspaniałą, opuncjami i Dasylirion, które mają podobne wymagania dotyczące gleby i stanowiska.