Maclura pomifera - Żółtnica pomarańczowa

Żółtnica pomarańczowa, znana również jako Maclura pomifera, to drzewo zrzucające liście na zimę, pochodzące z Ameryki Północnej i spokrewnione z figowcem. Niegdyś sadzono ją w południowej Francji jako pokarm dla jedwabników. Jest ceniona za twarde drewno, a przede wszystkim za niezwykłe owoce, które w miarę dojrzewania przybierają żółtozieloną barwę. Mają rozmiar grejpfruta, przyjemny aromat, lecz nie nadają się do jedzenia. Owoce pojawiają się wyłącznie na żeńskich egzemplarzach, w obecności egzemplarza męskiego. Uwagę zwracają także oryginalna, pomarszczona kora, nieco nieregularny, rozłożysty pokrój oraz cierniste, zygzakowate gałązki, dobrze widoczne zimą. Podsumowując, to oryginalne drzewo o wyrazistym charakterze! Posadź je jako soliter albo nawet w żywopłocie obronnym, swobodnym lub formowanym, także na suchej glebie.

Żółtnica pomarańczowa należy do rodziny morwowatych. Pochodzi z południowo-środkowej części Stanów Zjednoczonych i występuje naturalnie w dorzeczu Red River, głównie w Teksasie, Oklahomie i Arkansas. Według niektórych źródeł jej naturalny zasięg obejmuje również północno-zachodnią Luizjanę, jednak główny obszar występowania znajduje się znacznie dalej na zachód. To drzewo, które w naszych warunkach może osiągnąć około 12 m wysokości. Korona jest szeroka i zaokrąglona, lekko rozłożysta, podtrzymywana przez nieco kręte konary i gałązki. Kora pokrywająca pień jest spękana i skręcona, szaropomarańczowa. Brązowopomarańczowe gałązki mają nieliczne, lecz dość duże, krótkie ciernie wyrastające w kątach liści. Żółtnica pomarańczowa wydziela mleczko widoczne natychmiast po złamaniu gałązki. Osagowie używali niegdyś tego mleczka jako naturalnego barwnika. Liście opadające na zimę zrzucane są jesienią. Są całobrzegie, osadzone na długich ogonkach, owalne i zaostrzone na końcach, mają od 7 do 12 cm długości. Ciemnozielone i błyszczące, jesienią zmieniają barwę na złocistożółtą, a następnie opadają. Kwitnienie przypada na czerwiec i rozpoczyna się na drzewach mających co najmniej 10 lat. Żeńskie drzewa wytwarzają drobne kwiaty zrośnięte ze sobą w gęste, pomponowate kwiatostany o czysto żółtej barwie. Bardzo przypominają one kwiaty egzemplarzy męskich, które są jednak zebrane w grona. Za zapylanie odpowiada wiatr. Następnie na żeńskich egzemplarzach powstają kuliste owocostany pozorne o średnicy do 12 cm, pokryte grubą, chropowatą skórką o zapachu przypominającym cytrynę. W sierpniu owoce są intensywnie zielone, a w listopadzie żółkną i opadają. Nie nadają się do jedzenia i mają opinię odstraszających muchy oraz karaluchy.

Młoda żółtnica pomarańczowa jest nieco wrażliwa na surowe zimy, dlatego łatwiej utrzymać ją w dobrej kondycji w cieplejszych regionach. Jest zresztą doskonale przystosowana do ogrodów w cieplejszym klimacie, pod warunkiem że zapewni się jej nieco głębszą glebę, ponieważ owoce potrzebują ciepła, aby dojrzeć. Dobrze sprawdza się w nasadzeniach alejowych, a także jako efektowny soliter. Ponieważ dobrze znosi cięcie, żółtnicę pomarańczową można z powodzeniem włączyć do żywopłotu obronnego, sadząc ją w towarzystwie głogów, ogników szkarłatnych, poncyrii trójlistkowych i innych robinii akacjowych.

Elastyczne i bardzo twarde gałązki żółtnicy pomarańczowej były wykorzystywane przez Osagów do wyrobu łuków, co przyniosło temu drzewu inną nazwę: „żółtnica pomarańczowa”. Jest to niezwykle wytrzymałe i odporne na próchnienie drewno, z którego dawniej wykonywano słupy.