Eukaliptus gałkowy - Eucalyptus globulus

Eucalyptus globulus lub eukaliptus gałkowy to jeden z najbardziej okazałych gatunków w obrębie rodzaju, a także jeden z najczęściej wykorzystywanych ze względu na olejek eteryczny. W ciągu niespełna 10 lat potrafi utworzyć piękne drzewo w rejonach o łagodnym klimacie, ponieważ jego mrozoodporność jest bardzo ograniczona. Ma bardzo dekoracyjne młodociane liście w sinozielonym kolorze, które w formie dorosłej wydłużają się i zielenieją. Kremowobiałe kwitnienie jest dość niepozorne pośród masy liści, jednak jego pojedynczy, masywny i często dekoracyjny pień przyciąga wzrok z daleka. Rośnie w pełnym słońcu, na glebach ubogich w wapń lub niewapiennych, lekko wilgotnych, a jednocześnie dobrze przepuszczalnych. To niezwykłe drzewo, które nada krajobrazowi wyrazistą strukturę w ogrodach wystarczająco dużych, by je pomieścić. 

Eukaliptus gałkowy jest drzewem z rodziny mirtowatych, podobnie jak Feijoa, Callistemon czy mirt zwyczajny, których kwitnienie jest charakterystyczne dla tej rodziny. Pochodzący z Australii rodzaj Eucalyptus obejmuje ponad 800 gatunków, wśród których znajdują się najwyższe drzewa liściaste na świecie (Eucalyptus regnans). Eucalyptus globulus należy do tych olbrzymów. Pochodzi z południowo-wschodniej Australii (stan Wiktoria) oraz Tasmanii, której jest symbolem od 1962 roku. W ojczyźnie może osiągać 70 m wysokości! Rośnie w słońcu, w otwartych lasach, do wysokości 1000 m n.p.m. Swoją zwyczajową nazwę eukaliptus gałkowy zawdzięcza sinozielenemu kolorowi nalotu woskowego pokrywającego młodociane liście. Anglicy nazywają go także drzewem gorączkowym, ponieważ potrafi osuszać bagna, zapobiegając w ten sposób masowemu rozmnażaniu się komarów.

Wprowadzony do cieplejszych regionów Francji w 1960 roku przez botanika Prospera Ramela, znalazł tam warunki niezbędne do rozwoju: dużo słońca i łagodne zimy. To imponujące drzewo znosi jedynie krótkotrwałe spadki temperatury do około -7 °C. Wieowy egzemplarz z niezwykłego ogrodu Rayol-Canadel w departamencie Var ucierpiał podczas zim w 1985 i 1986 roku (-8 °C, a następnie -7 °C), które zniszczyły liście. Drzewo odbudowało się, lecz osłabione przez te następujące po sobie epizody silnego mrozu ostatecznie zaczęło zamierać i obumarło, osiągnąwszy wcześniej wysokość 35 m. Prawdopodobnie jest to maksymalna wysokość, jaką osiągnie w naszych południowych warunkach klimatycznych, przy szerokości około 20 m. To znacznie mniej niż australijskie rekordy, ale i tak bardzo imponująco, dlatego jego sadzenie należy ograniczyć do bardzo dużych ogrodów i parków.

Typowo ten Eucalyptus ma dwa rodzaje ulistnienia. Młodociane tworzą naprzeciwległe, siedzące liście (bez ogonków liściowych), owalne, długości od 6 do 15 cm, bardzo efektowne dzięki sinozielonej, a nawet lekko srebrzystej barwie. Ulistnienie dorosłe jest natomiast węższe i dłuższe (od 15 do 30 cm), sierpowate, o kształcie ostrza sierpa, w kolorze ciemnozielonym, mniej lub bardziej sinozielonym. Kwitnienie pod koniec wiosny jest niepozorne. Tworzą je pojedyncze kwiaty o średnicy około 2 cm, przypominające pompon z kremowobiałych pręcików. Pojawiają się w kątach liści i są miododajne, ale w porównaniu z rozmiarami drzewa zdecydowanie zbyt małe, by można je było uznać za dekoracyjne. Pień jest natomiast zazwyczaj ozdobny. Złuszcza się dużymi płatami, odsłaniając gładką korę o jasnej barwie, w odcieniach beżu, cynamonu, kremowej bieli lub innych. Istnieje bowiem kilka podgatunków, z których każdy ma nieco inne odcienie... Pień jest na ogół prosty, rozgałęzia się wysoko i często osiąga znaczne rozmiary, dzięki czemu drzewo staje się głównym elementem ogrodu. Dzięki niezwykłemu tempu wzrostu (około 2 m rocznie) wystarczy niespełna 10 lat od posadzenia, aby uzyskać olbrzyma o wysokości 20 m! Trzeba więc dobrze przemyśleć wybór jego miejsca, aby uniknąć problemów (należy sadzić go zwłaszcza z dala od fundamentów domu, ponieważ jego zdolność pochłaniania wody z gleby może szybko stać się kłopotliwa). Po dobrym ukorzenieniu zniesie krótkie okresy suszy, ale będzie lepiej rósł, jeśli w glebie znajdzie wystarczającą ilość wody.

Eucalyptus globulus ma potencjał, by stać się monumentalnym drzewem na dużej przestrzeni, której nada niewątpliwie egzotyczny charakter. Najlepiej sadzić go jako soliter ze względu na jego imponujące rozmiary, a także dlatego, że silnie konkuruje o wodę z innymi roślinami rosnącymi w pobliżu. Jeśli pozwala na to wielkość ogrodu, można posadzić go w towarzystwie innych drzew o ozdobnych liściach, takich jak Gleditsia triacanthos Sunburst, złocista glediczja trójcierniowa o złożonych liściach w pięknym żółtym kolorze, który będzie współgrał z sinozielonymi liśćmi eukaliptusa. U jego stóp posadzony Cercis canadensis Forest Pansy, judaszowiec kanadyjski o purpurowym ulistnieniu, dopełni tę kontrastową kompozycję.