Szczęślin późny - Clerodendrum trichotomum

Szczęślin późny (Clerodendrum trichotomum), nazywany także drzewem szczęścia, drzewem duchowieństwa lub drzewem turkusowym, to krzew o egzotycznym wyglądzie i wyjątkowym, pachnącym kwitnieniu jesienią. Później zdobią go liczne turkusowe jagody osadzone w jaskraworóżowej oprawie. Ten krzew wymaga bardzo niewiele pielęgnacji i rzadko choruje.

Tworzy duży, luźny krzew o zaokrąglonym pokroju, osiągający 3–4 m wysokości i 2–3 m szerokości. Jeśli zadbasz o usunięcie dolnych gałęzi, może przybrać formę niewielkiego drzewka na pniu o wysokości do 5–6 m. Młode gałązki są omszone, co odróżnia ten gatunek od drugiego mrozoodpornego przedstawiciela rodzaju Clerodendrum bungei.

Jego duże naprzeciwległe, opadające na zimę liście są owalne, zaostrzone na końcach i mocno unerwione, średniozielone, a od spodu omszone. U młodych egzemplarzy są większe; mogą osiągać od 17 do 25 cm długości i 5–15 cm szerokości oraz mają delikatnie ząbkowane brzegi. Po roztarciu wydzielają osobliwy zapach orzeszków ziemnych, mniej lub bardziej przyjemny, który pozwala jednak natychmiast rozpoznać roślinę. Liście pojawiają się późną wiosną i nie są szczególnie dekoracyjne jesienią, ponieważ opadają przy pierwszym przymrozku, ale krzew ma wiele innych zalet.

W sierpniu i wrześniu szczęślin późny wytwarza bogate i obfite kwiatostany o niemal egzotycznym wyglądzie. Drobne, białe, gwiazdkowate kwiaty, osadzone na wydłużonym, kanciastym kielichu żółtym z purpurowym nalotem, zebrane są w wiechy o szerokości około 15–20 cm i są bardzo pachnące. Korona tworzy rurkę zakończoną 5 płatkami, z której wystają 4 pręciki i szyjka słupka, podobnie jak u wszystkich przedstawicieli rodziny jasnotowatych (dawniej werbenowatych).

Jesienią krzew obsypuje się licznymi jagodami, nie większymi od porzeczek, ale wyróżniającymi się intensywną turkusową barwą, otoczonymi przez jaskrawoczerwony kielich. Owocowanie jest mniej lub bardziej regularne w zależności od roku i klimatu.

Mrozoodporny do -15 °C i łatwy w uprawie, rośnie w słońcu lub półcieniu, w każdym rodzaju przepuszczalnej, świeżej gleby, niezbyt zasobnej w wapń. Nie toleruje jedynie gleb ciężkich, zimą podmokłych, oraz nadmiaru ciepła latem. Podobnie jak aralia wysoka (Aralia elata), jego korzenie mogą czasami wytwarzać odrosty, jednak ten gatunek robi to znacznie słabiej niż Clerodendrum bungei. Jego wzrost jest szybki, a długość życia przekracza 30 lat. Niekiedy atakują go czerwce.

Nie rezygnuj z zapachu kwiatów Clerodendrum trichotomum — posadź je w pobliżu miejsca, w którym przebywasz lub przechodzisz! W małym ogrodzie posadź szczęślin jako soliter, aby utworzyć niewielkie drzewko dające cień. Udekoruje otoczenie intensywnym zapachem i oryginalnym kwitnieniem od końca sierpnia aż do października, gdy większość roślin w ogrodzie kończy już kwitnienie. Unikaj jednak parkowania samochodu pod jego koroną, ponieważ owoce brudzą i przyciągają ptaki. Krzew doskonale nadaje się również na kwitnący żywopłot i jest chętnie odwiedzany przez ptaki, które zajadają się jego owocami. Połącz go z krzewami o pięknych jesiennych przebarwieniach, takimi jak forsycja, pigwowiec, oczar, świdośliwka, klon japoński lub żółtymi różami powtarzającymi kwitnienie, takimi jak Celina. Miłośnicy rzadkich roślin mogą posadzić obok niego ewodię Daniella, róże botaniczne, trzmielinę opadającą lub Parrotia persica, a także winorośl barwierską o wspaniale przebarwiających się jesienią liściach.

Na pierwszym planie posadź byliny o późnym kwitnieniu, takie jak słonecznik drobnogłówkowy, Heliopsis czy astry…

Opinia o wrażliwości tego szczęślina na chłód nie jest uzasadniona, podobnie jak często przesadzone są informacje o jego wymaganiach uprawowych: po zadomowieniu jest to roślina tolerancyjna zarówno pod względem rodzaju gleby, jak i niskich temperatur. Wprowadzi egzotyczny akcent do nieformowanego żywopłotu lub grupy krzewów.

Nazwa rodzaju Clerodendrum pochodzi od greckich słów kleros, oznaczającego „duchowieństwo”, oraz dendrum — „drzewo”. Rodzaj ten obejmuje ponad 400 gatunków, w większości tropikalnych (występujących w tropikalnej Afryce i Azji Południowej), wśród których znajdują się drzewa, krzewy, pnącza i rośliny zielne. Nazwa „drzewo duchowieństwa” została nadana, aby przypominać o zastosowaniu tych roślin w ceremoniach religijnych w Indiach i Malezji. Gatunek trichotomum rośnie w lasach i zaroślach Japonii, Korei, wschodnich Chin i Filipin, na wysokości do 2300 m n.p.m. Odmiana fargesii jest nieco bardziej mrozoodporną formą (do -20 °C) pochodzącą z zachodnich Chin, sprowadzoną do Arboretum Vilmorin przez ojca Fargesa w 1898 roku. Jej młode liście są brązowe, kielich zielony, a gałązki i liście nagie, natomiast owoce mają mniej intensywną barwę niż u typu.