Caulophyllum thalictroides - Kaulofil

Caulophyllum thalictroides, lepiej znany w swojej ojczystej Ameryce Północnej jako niebieski kaulofil, to dość niezwykła bylina kłączowa, od dawna wykorzystywana przez rdzennych mieszkańców, a później także w nowoczesnej farmakopei, jednak niezwykle rzadka w uprawie. Dla nas, ogrodników, jest szczególnie cenna ze względu na zdolność do wzrostu w najciemniejszych zakątkach ogrodu, w glebie, która nie wysycha zbyt szybko. Jej młode pędy, niemal czarne, w odcieniach fioletu, purpury i zieleni, towarzyszą równie ciemnemu kwitnieniu wiosną. Następnie roślina pozwala podziwiać pięknie powcinane liście, którym zawdzięcza swoją drugą nazwę – kaulofil fałszywa rutewka. Po rozwinięciu przybierają one piękny, sinozielony odcień. Po dość niepozornych kwiatach pojawiają się jagody, które długo pozostają ozdobne i mają intensywnie niebieską barwę – odcień wydaje się niemal nierzeczywisty w gęstym cieniu wysokich drzew.

Caulophyllum thalictroides, nazywany także korzeniem squaw, żółtym żeń-szeniem lub niebieskim żeń-szeniem, należy do rodziny berberysowatych. Pochodzi ze wschodniej części Ameryki Północnej, z Manitoby, Oklahomy i Quebecu, a także z obszaru sięgającego aż po Ocean Atlantycki. Rośnie w głębokim cieniu lasów liściastych, czasem na zboczach, w żyznej i lekkiej, mniej lub bardziej wilgotnej glebie. Jest byliną kłączową, której coroczne ulistnienie zanika zimą i pojawia się ponownie wiosną. Jej mrozoodporność jest bardzo dobra. Roślina rozrasta się powoli, wytwarzając kłącza, które nie oddalają się zbytnio od rośliny matecznej i pozostają zwarte.

Kaulofil fałszywa rutewka tworzy kępę ulistnionych łodyg, osiągających średnio 65 cm wysokości i 50 cm szerokości. Każde kłącze wytwarza od jednej do trzech purpurowych łodyg. Każda z nich ma u nasady jeden duży liść, a wyżej, pod kwiatostanem, mniejszy. Początkowo ulistnienie wydaje się niemal czarne. Liście rozwijają się, ukazując silnie podzieloną strukturę złożoną z listków, podobną do tej, która charakteryzuje liście rutewek. Każdy listek ma od 3 do 8 cm długości i od 3 do 10 cm szerokości, jest jajowaty do odwrotnie jajowatego i podzielony na 3–5 klap. Na tym etapie rozwoju liść ma lekko niebieskawozielony, sinozielony kolor. Kwiatostan rozwija się równolegle z liśćmi, w kwietniu i maju: przybiera postać szerokiej wierzchotki szczytowej, złożonej z 5–70 czarniawych kwiatów o średnicy od 1 do 1,5 cm. Każdy kwiat składa się z 6 cienkich, mięsistych, lekko odgiętych działek kielicha, mniej lub bardziej purpurowych, zielonych lub żółtych. Środek kwiatów zajmują krótkie, żółte pręciki. Po zapyleniu bukiety kwiatów ustępują miejsca gronom małych, okrągłych owoców o średnicy 8 mm, w bardzo ciemnoniebieskim kolorze. Nasiona kiełkują dopiero późnym latem następnego roku.

Niebieski kaulofil zachwyci ogrodników poszukujących roślin, które mogą bez pielęgnacji dobrze rosnąć w głębokim cieniu drzew liściastych. Jego ciemnoniebieskie jagody długo pozostają ozdobne i w braku światła nabierają niemal nierzeczywistego blasku. Jest oryginalny, niezwykły i łatwy w uprawie, a do tego wystarcza mu każda dobra, lekka i niezbyt sucha ziemia ogrodowa, kwaśna, obojętna, a nawet wapienna. Możesz zestawić go z innymi roślinami cieniolubnymi, na przykład z pstrymi odmianami bluszczu, a także z konwalią majową i liriope szafirkowatą.

Właściwości lecznicze: roślina ta, szeroko stosowana w farmakopei rdzennych mieszkańców Ameryki, należy dziś do najważniejszych surowców wykorzystywanych w homeopatii. Znana jest ze swoich właściwości emmenagogicznych, przeciwneuralgicznych i przeciwreumatycznych. Rdzenni mieszkańcy Ameryki Północnej stosowali ją w celu ułatwienia porodu, a niektórzy dawniej spożywali jej nasiona jako substytut kawy. Jej kłącza i korzenie zawierają bardzo różnorodne związki, odpowiedzialne za lecznicze właściwości rośliny.